April 28, 2012

ዋልድባ አሁንም አወዛጋቢነቱ እንደቀጠለ ነው (ጥልቅ ሪፖርታዥ)

READ THIS ARTICLE IN PDF.
·         ማኅበረ ቅዱሳን በዋልድባ ጉዳይ ከፓትርያሪኩ እና ከመንግሥት ጋራ ይወያያል ተብሎ ይጠበቃል። 
·     ማኅበሩ የወልቃይት ስኳር ፕሮጀክት በዋልድባ ገዳም ላይ ስለሚያደርሰው ተጽዕኖ ያጠናቀረውን ሪፖርት አስመልክቶ መግለጫ እንደሚሰጥ ይጠበቃል::
·     “እስከ 20 ሄ/ር የገዳሙ መሬት በግድቡ ውኃ ይሸፈናል፤ ፕሮጀክቱ የገዳሙን 40% የምርት ገቢ 60% የምእመናን ድጋፍ ያሳጣዋል” (የማኅበሩ አጥኚ ቡድን ሪፖርት)::
·       ማኅበሩ የፕሮጀክቱ አካባቢ ከሚለወጥበት እስከ ዲዛየን ማሻሻያ የሚደርስ የጥናት አማራጭ እንዲያቀርብ፣ ገዳማውያኑ ስለ ፕሮጀክቱ ማኅበራዊ እና አካባቢያዊ ተጽዕኖ ያላቸው ሐሳብ የሚደመጥበት አቋማቸውንም ያለጫና የሚያሳውቁበት መድረክ እንዲያመቻች ተጠይቋል::
·        የስኳር ኮርፖሬሽኑ በፕሮጀክትና ፋብሪካ ማኔጅመንት የአቅም ማነስ ችግር እንዳጋጠመው አስታውቋል::
·     “ወደ ፕሮጀክቱ ትግበራ ከመግባታችን አስቀድሞ መነኰሳቱን እንደ መንግሥት በአለማነጋገራችን አጥፍተናል፤ እነርሱን [የቤተ ሚናስ ማኅበረ መነኰሳትን] ማማከር ነበረብን፡፡” (የፕሮጀክቱ ሓላፊዎችና የወረዳው ባለሥልጣናት)::
·         መንግሥት የፕሮጀክቱን የጥናት ሰነዶች ይፋ ያድርግ(አንድ የኢንቫይሮመንታል ዲዛይን ምሁር)::
(ደጀ ሰላም፤ ሚያዚያ 19/2004 ዓ.ም፤ April 27/2012 )፦ መንግሥት በክልል ትግራይ ምዕራባዊ ዞን ወልቃይት ወረዳ በሚገኘው የዛሬማ፣ ዱቁቆ እና ተከዜ ሸለቆ በሚያካሂደው የወልቃይት ስኳር ልማት ፕሮጀክት የተነሣ ከአገራችን ታላላቅና ቀደምት ቅዱሳት መካናት አንዱ በኾነው በዋልድባ ገዳም ህልውናና ክብር ላይ የተጋረጠው አደጋ ለብዙኀን መገናኛ ዘገባ ከዋለ ድፍን ሁለት ወራት ተቆጥረዋል፡፡


የሱባኤ /ጾምና ጸሎት/፣ የሕርመት /ተዐቅቦ/ እና የሥራ ቦታ በኾነው ገዳመ ዋልድባ ዐጸባውን ችለውና ታግሠው ከዚህ ዓለምና ከረቂቃን አጋንንት ጋራ እየተጋደሉ በኅቡእና በግልጽ ለሚኖሩት በሺሕ ለሚቆጠሩ ባሕታውያንና መነኰሳት የስኳር ልማት ፕሮጀክቱ ዋልድባን የዓለማውያን መናኸርያ፣ የከባድ መኪኖች መሽከርከሪያ፣ የነጋድያንና የሕዝብ መስፈርያ በማድረግ ሕጉንና ሥርዐቱን የሚጥስ፣ ክብሩንና ህልውናውን የሚያጠፋ ነው፡፡ “በሲኖዶሱም በጳጳሳቱም የተገፋን ነን፤ መንግሥትም ለቤተ ጣዕማዎች አድልቶ ያሠቃየናል፤” የሚሉት የዋልድባ አብረንታንት ገዳም የቤተ ሚናስ ማኅበረ መነኰሳት አቤቱታቸውን ለጠቅላይ ሚኒስትሩ፣ ለመንበረ ፓትርያሪኩ ጽ/ቤት እና በየደረጃው ለሚገኙ የመንግሥትና የቤተ ክህነት አካላት ቢያቀርቡም ሰሚ እንዳላገኙ ገልጸዋል፡፡ በከፍተኛ የጸጥታ ኀይል ጥበቃ ውስጥ በሚገኘው ገዳም እግዚአብሔርን መሪያቸው፣ ጸሎትን መሣሪያቸው፣ ትሩፋትን ሥራቸው አድርገው በታላቅ መንፈሳዊ ትጋት የሚኖሩ የገዳሙ አርእስተ ባሕታውያን በዋልድባ ላይ ስለመጣው መከራ በየበኣታቸው በሱባኤ ላይ እንደሚገኙ ተዘግቧል፡፡

ዋልድባን በሚያዋስነው ዛሬማ ወንዝ ላይ የሚሠራው የፕሮጀክቱ ግድብ በተወሰነ ርቀት ወደ ገዳሙ የሚገባ የግንባታ መዋቅር ወይም የውኃ አካል እንዳለው መነኰሳቱና የዐይን እማኝነታቸውን የሰጡ ምእመናን መመስከራቸው ተገልጧል፤ ማኅበረ መነኰሳቱን ለከፍተኛ ሐዘን የዳረገው በሰሜን ምዕራብ አቅጣጫ ለደኅና ተጓዥ አንድ ሰዓት ያህል የሚወስድና ወደ ገዳሙ መሬት ዘልቆ የገባ የጥርጊያ መንገድ ሥራ አሁንም እንደቀጠለ መኾኑም እየተነገረ ይገኛል፡፡ ይህ ጥርጊያ መንገድ ለሚገነባው ግድብ የአፈር ምርመራ ሥራ ለመሥራት የቁፋሮ ማሽኖችን ወደ ገዳሙ ለማመላለስ ካገለገለ በኋላ የተዘጋ ስለ መኾኑ ቢገለጽም ከገዳሙ 30 ኪ.ሜ የሚርቁትን የእርሻ ቦታውን፣ ፋብሪካውን፣ የ4000 ሠራተኞች መኖሪያ ቤቶችንና 120 የአገልግሎት መስጫ ተቋማትን የሚያገናኙ መንገዶች አካል እንደማይኾን ለማረጋገጥ አለመቻሉ ተመልክቷል፡፡

ዓዲ አርቃይ በኩል የገዳሙን ይዞታ ለማስከበር በሚል በዋልድባ አብረንታንት ገዳም የሰቋር ኪዳነ ምሕረትንና የዳልሽሐ ኪዳነ ምሕረትን በፓርክነት ለመከለል የታሰበው ዕቅድ ለጊዜው የተዳፈነ ቢመስልም ፕሮጀክቱ ወደ ሙሉ ትግበራ ሲገባ ከ50,000 - 75,000 ሄ/ር የሸንኮራ አገዳ ተክል በሚለማበት በመዘጋ /ሞፈር ቤቶች/ የሙዝ ቋርፍ የሚዘጋጅባቸው የአትክልት ቦታዎች፣ የገዳሙ መተዳደርያ የኾኑ ሌሎች ሰብሎች የሚመረቱባቸው የእርሻ ይዞታዎች፣ እርግና የተጫናቸውና የታመሙ አባቶች የሚያርፉባቸው የማይ ሕርገጽ ቅዱስ ጊዮርጊስ፣ የዕጣኖ ቅድስት ማርያም እና የደላስ ቆቃህ አቡነ አረጋዊ አብያተ ክርስቲያን 3.8 ቢልዮን ኩቢክ ውኃ በሚይዘው የግድቡ ውኃ መሸፈናቸው፣ በአባ ነጻ የቅዱሳን ዐፅም መፍለስና በግድቡ ውኃ የመጥለቅለቅ ስጋት ውስጥ መገኘቱ በፕሮጀክቱ የቅድመ ዝግጅት ምዕራፍ ሊታዩ የሚገባቸው አካባቢዊ እና ማኅበራዊ ጉዳዮች እንደነበሩ የዜና ዘገባውን ተከትለው የወጡ መግለጫዎች፣ ሞያዊ ትችቶች፣ የተቃውሞ ሰልፎችና ስብሰባዎች ያስረዳሉ፡፡

የወልቃይት ስኳር ልማት ፕሮጀክት በመንግሥት የአምስት ዓመት የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ መሠረት የአገር ውስጥ የስኳር ፍላጎትን ለማሟላት፣ በዓለም ገበያ የውጭ ምንዛሬ ለማግኘትና የሥራ ዕድል ለመፍጠር ከሚገነቡት 10 የስኳር ፋብሪካዎች አንዱ መኾኑን የሚገልጸው የስኳር ኮርፖሬሽን በበኩሉ፡- “ግድቡ በሚያጠራቅመው ውኃ ሳቢያ በቅዱስ ገዳሙ ላይ የሚደርስ ጉዳት እንደማይኖር የጠቅላይ ቤተ ክህነቱና የአህጉረ ስብከት ሓላፊዎች በተገኙበት ከገዳሙ ተወካዮች ጋራ በተደረገ ውይይት መግባባት ላይ መደረሱን” በዋና ዳይሬክተሩ በኩል ገልጧል፡፡

የኮርፖሬሽኑ ዋና ዳይሬክተር አቶ ዓባይ ፀሐዬ ሚያዝያ 16 ቀን 2004 ዓ.ም ለፓርላማው ባቀረቡት የዘጠኝ ወራት የዕቅድ አፈጻጸም ሪፖርት በተያዘው ዓመት የግድቡን ሥራ ከ10 በመቶ በላይ ለማጠናቀቅ ግብ የተጣለ በመኾኑ በግድቡ መሠረት ላይና የወንዙን ውኃ ለመቀልበስ የሚያስችሉ የምንጣሮ፣ ቁፋሮና የአፈር ማስወገድ እንዲሁም የግንባታ ማቴሪያል ዝግጅት ሥራዎች ፕሮጀክቱን ከትግራይ ውኃ ሥራዎች ኮንትራክሽን በተረከበው የግል ኮንትራክተር አማካይነት በመቀላጠፍ ላይ እንደሚገኝ አስረድተዋል፡፡ ዋና ዳይሬክተሩ ቀደም ሲል ለፓርላማው የኢንዱስትሪ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ባቀረቡት ሪፖርት ከአዲሶቹ የስኳር ፋብሪካዎች መካከል በወልቃይትና በሌሎች ሁለት ፕሮጀክቶች የፋብሪካና የፕሮጀክት ማኔጅመንት አቅም ማነስ እንዳጋጠመ አስታውቀዋል፡፡

አቶ ኣባይ ላጋጠመው የፋብሪካና የፕሮጀክት ማኔጅመንት አቅም ማነስ በምክንያትነት ያቀረቡት የኮርፖሬሽኑና የተለያዩ ኮንትራክተሮች የመፈጸም አቅም ሳይገነባ በርካታ ሥራዎች መጀመራቸውን ሲኾን ለአቅም ማነሱ በማሳያነት የጠቀሱትም የግድብና የመስኖ መሠረተ ልማቶች፣ የቤቶች ግንባታ፣ የአገዳ ተክል ልማት…ወዘተ በታቀደላቸው ፍጥነት አለመከናወናቸውን ነው፡፡

ዋና ዳይሬክተሩ በጠቀሱት ድክመት የሚስማሙ አስተያየት ሰጭዎች በበኩላቸው የአቅም ማነሱ በግንባታዎች መጓተት ብቻ ሳይኾን ከዘላቂ የልማት አስተምህሮ አኳያ ከአካባቢ ጋራ የተጣጣሙ ፕሮጀክቶችን በመቅረጽ ውስንነትም የሚገለጽ ጭምር እንደ ኾነ ይስማማሉ፡፡ ለዚህም መንግሥት በደቡብ ኢትዮጵያ የኦሞ ወንዝ ሸለቆ በ150,000 ሄ/ር መሬት ላይ በሚገነባቸው ስድስት የስኳር ፋብሪካዎች ሳቢያ የሚፈናቀሉትን ከ40 - 70,000 የሚደርሱ የሙርሲ፣ ቦዲ እና ክዌጌ ጎሳዎች በምሳሌነት ይጠቅሳሉ፡፡ በተቺዎቹ ገለጻ መንግሥት ስለ ልማቱ የአካባቢውን ጎሳዎች በአግባቡ ሳያነጋግርና ሳያማክር ከመኖርያ ቀዬአቸው ማዘዋወሩ የሰብአዊ መብት ጥሰት ነው፡፡ የኢትዮጵያ ዱር እንስሳት ልማትና ጥበቃ ባለሥልጣንም የሸንኮራ ልማቱ በአካባቢ ላይ ስለሚያደርሰው ተጽዕኖ በውስጥ ሪፖርቱ ማመላከቱ ተዘግቧል፡፡

በአቶ አባይ ሪፖርት ላይ አስተያየታቸውን የሰጡ አንድ የወልቃይት ስኳር ፕሮጀክት ባለሞያ “ሌላ ምንም ሳይባል በጥድፊያ ግቡና ሥራ ጀምሩ ተባልን” በማለት ፕሮጀክቱ በዋልድባ ገዳም ላይ የሚያስከትለው የአካባቢና የማኅበራዊ ተጽዕኖ ግምገማ እንዳልተሠራ እንዲያውም የግድቡ፣ የሸንኮራ ልማቱ እና ከ7,000 - 8,000 ለሚደርሱ ተፈናቃይ አባ ወራዎች (20,000 ቤተሰቦች) የሚሠሩት የሰፈራ ቦታዎች በየራሳቸው ተነጣጥለው የቆሙ እንጂ ገና የተሟላና የተቀናጀ ዕቅድ እንዳልተቀመጠላቸው ያስረዳሉ፡፡ ግድቡ በውኃ ተሞልቶ ከመስኖ መሠረተ ልማቱ ጋራ ወደ ሥራ የሚገባበትን ጊዜ፣ የሸንኮራ አገዳው ተተክሎ የሚደርስበትን ወራት ከግምት በመውሰድ ፕሮጀክቱ በሂደት (በአራት ዓመት ጊዜ ውስጥ) ወደተሟላ ትግበራ እንደሚገባ ያመለከቱት ባለሞያው፣ ይኸው ክፍተት በዋልድባ ገዳም ላይ ፕሮጀክቱ የሚያሳድረውን ያልተፈለጉ ተጽዕኖዎች የሚቀንሱ ማስተካከያዎች ለማድረግ ዕድል እንደሚሰጥ ይናገራሉ፡፡ www.etsugar.gov.et/corp (Sugar_corporation_site_map)

ማንኛውም ፕሮጀክት ወይም ቴክኖሎጂ ከኢኮኖሚያዊ፣ አካባቢያዊና ማኅበራዊ ተጽዕኖዎቹ አኳያ የአዛላቂነት ግምገማ ሊሠራለት እንደሚችል የጻፉት በካናዳ ዩኒቨርስቲ ኦፍ ካልጋሪ የኢንቫይሮመንታል ዲዛየን ተባባሪ ፕሮፌሰር ዶ/ር ጌታቸው አሰፋ በበኩላቸው የወልቃይት ስኳር ልማት ፕሮጀክት ገና ከአሁኑ ወሳኝ የኾነ ማኅበራዊ ተጽዕኖ መፍጠር መጀመሩን በርግጠኝነት መናገር እንደሚቻል ያስቀምጣሉ፡፡ ምሁሩ Akababi - አካባቢ በተሰኘው መጦመሪያቸው www.akababi.org ስለ ወልቃይት የሸንኮራ አገዳ ልማትና የስኳር ፋብሪካ ፕሮጄክት ባሰፈሩት ጽሑፍ አካባቢያዊ ተጽዕኖ የሚጀምረው በገቢር ከተገለጸ ክሥተት ጋራ ተያይዞ ሲኾን ማኅበራዊ ተጽዕኖ መፈጠር የሚጀምረው ግን በመረጃ ደረጃ ካለ ነገርም ጭምር መኾኑን አስረድተዋል፡፡ የማኅበራዊ ተጽዕኖ ግምገማ በጣም አስቸጋሪ መስክ ቢኾንም የማንኛውም ልማት ጥቅም የሚለካው ተደምሮ ተቀንሶ ለሰው ከሚሰጠው ጥቅም አንጻር በመኾኑ የማኅበራዊ አዛላቂነት ግምገማ ወሳኝ ነው።

"የተሳሳተ መረጃም ትክክለኛ መረጃም ተጽዕኖው እኩል ነው” ያሉት ዶ/ር ጌታቸው ኅዳር 24 ቀን 1995 ዓ.ም የወጣውን የአካባቢ ተጽዕኖ ግምገማ ዐዋጅ በመጥቀስ መንግሥት የፕሮጄክቱ ባለቤትና አስፈጻሚ እንደ መኾኑ መጠን ባለድርሻ አካላትን በሙሉ ማሳተፍ እንዳለበት፣ ይህም የሚጀመረው ተገቢውን መረጃ ተደራሽ ከማድረግ ጀምሮ መኾኑን መክረዋል

ዶ/ር ጌታቸው የጠቀሱት የአካባቢ ተጽዕኖ ግምገማ ዐዋጅ ስለ ሕዝብ ተሳትፎ በሚጠቅሰው ክፍሉ አንቀጽ 15  ቀጥር አንድ ላይ “….ማንኛውም የአካባቢ ተጽዕኖ የጥናት ዘገባ ለሕዝብ ይፋ በማድረግ በዘገባው ላይ አስተያየት መጠየቅ አለበት፤” ይላል፡፡ በቁጥር ሁለት ላይ ደግሞ “….በአጠቃላይ የሕዝብ በተለይም ደግሞ የፕሮጄክቱ አተገባበር ጉዳት ያስከትልባቸው ይኾናል ተብለው የሚገመቱ ማኅበረሰቦች አስተያየት በአካባቢ ተጽዕኖ ጥናት ውስጥ መካተቱን እንዲሁም ምርመራው በሚካሄድበት ወቅት መጤኑ መረጋገጥ አለበት፤” ይላል። በዚሁዋጅተጽዕኖበማኅበራዊ እና ባህላዊ ገጽታዎች ላይ የሚከሠት ተከታይ ለውጥን እንደሚያካትት በዐዋጁ አንቀጽ አንድ ቁጥር አራት ላይ ተመልክቷል።

በዚህ ምክንያት መንግሥት ልሠራው ያሰብኹት ፕሮጄክት ይህን ይህን ይመስላል፤ በዚህ በዚህ ምክንያት አሁን የተመረጠው መንገድና ቦታ አስፈላጊና አይተኬ ኾኖ (ከኾነ?) አግኝቼዋለሁ፤ ባደረግኹት ጥናት የሚያሳድረው አዎንታዊም አሉታዊም ተጽዕኖ ይህና ይህ ነው፤ ለአሉታዊው ተጽዕኖውም እንዲህ እንዲህይነት የመፍትሔ መንገዶች አዘጋጅቼአለኹ፤ ባለድርሻዎች የምትሉት ካለ እነሆ፤ የተሻለ ሐሳብ ካለም ለመስማትና ለማየት ለመቀበልም ዝግጁ ነኝ› ማለት አለበት። ይህ ደግሞ ከላይ በተጠቀሰው ዋጅ ላይ እንደተመለከተው በቆይታ በፕሮጄክቱ ምክንያት በቅርብ ርቀት በሚፈጠሩት ከተሞች ተያያዥ ክሥተቶች ምክንያት የገዳማውያኑ መደበኛ ኑሮ ቀጣይነት ጥያቄ ውስጥ የሚያስገባ ተጽዕኖ ከተዳማሪነት እና ለመመለስ ከመቻሉ ወይም ካለመቻሉ አኳያ መታየት አለበት።

ጦማሪው በጽሑፋቸው እንደሚያብራሩት ባለድርሻን ማሳተፍ ማለት በሥራው ሂደት ላይ ድርሻ የመውሰድ ያህልላፊነትን ለባለድርሻው በማሸከም የጋራ የኾነ ሁለንተናዊ አገራዊ ጥቅምን ከማስጠበቅ አንጻር ባለድርሻው ከመጀመሪያው እስከ መጨረሻው እንዲገባበት ማድረግ ነው። የሚሳተፈው አካል ጥቅሙን እንዲያስጠብቅድል ከማግኘቱ ጋራ ጥቅሙ በማይጠበቅበትኔታ ውስጥ እንኳ ነገሩ ተረድቶ በእምነት እንዲቀበለው መንገድ ይከፍትለታል ማለት ነው።

በኢትዮጵያ የአካባቢ፣ የኀይል አቅርቦት እና ፍጆታ ጉዳዮች ላይ የረጅም ጊዜ ጸሐፊ በኾኑት ዶ/ር ጌታቸው እምነት የማንኛውም ክፍል ተነጻጻሪ ጥቅም መለ(!)ካት ያለበት በራሱ መኾን ይገባዋል ይጠቅመዋል የተባለውንም ነገር ራሱ ያለምንም ተጽዕኖ ጥቅሜ ነው እንዲል ለማድረግ ማሳተፍ የግድ ነው። በማሳተፍ ሂደቱ ደጋፊ፣ አስረጂና ተንታኝ ሊኾን የሚችል አካል ቢኖርም ተደምሮ ተቀንሶ ግን ጥቅሙን የሚለካው ራሱ ተጠቃሚው ብቻ መኾኑን በተግባርውቅና መስጠቱ ለሁሉም አካላትና ለሥራውም ተፈጻሚነት እንደሚበጅ በአጽንዖት ይመክራሉከወልቃይቱ ፕሮጄክት ጋራ በተያያዘም ያለው ጉዳይ መንግሥት ገና ሥራው መሬት ላይ ሳይጀመር ተገቢውን መረጃ ከመስጠት አንሥቶ ሓላፊነቱን መወጣት እንደነበረበት ተችተዋል፡፡ አሁንም ቢኾን መንግሥት ቢያንስ የራሱን የጥናት ሰነዶች ይፋ ማድረግ እንዳለበት አሳስበዋል

የገዳሙ ክልል ከየት እስከ የት እንደኾነና ስፋቱ ምን ያህል እንደ ኾነ፣ የፕሮጄክቱ ሙሉ ይዘትን ጨምሮ የሚሸፍነው ቦታ ከየት ጀምሮ የት እንደሚያቆም በሚገባ መታወቁ ፕሮጄክቱን አሁን ከታሰበበት ቦታ አንሥቶ ሌላ ቦታ መሥራት ይቻላል ወይስ አይቻልም ለሚለውም ጭምር እንደሚረዳ የዶ/ር ጌታቸው ጽሑፍ ይጠቁማል፡፡

የአካባቢና ኢነርጂ ጉዳዮች ጦማሪው ከማኅበራዊ አዛላቂነት አኳያ በወሳኝ መልኩ ያነሡት የልማት ፕሮጀክቱን አግባብነት የተመለከተ የመረጃ ረኀብ ጉዳይ ጨምሮ ማኅበረ መነኰሳቱ ተስፋ ያደረጉት፣ በርካታ ደጀ ሰላማውያንም የተለያየ አስተያየት የሰጡበት የማኅበረ ቅዱሳን አጥኚ ቡድን ባለፈው ወር መጨረሻ በዋልድባ ገዳምና በፕሮጀክቱ ስፍራ የሳምንት ቆይታ አድርጎ ተመልሷል፡፡

ማኅበሩ የገዳማትንና አድባራትን ችግሮችና የችግሮቻቸውን መንሥኤ በመረጃ በተደገፈ ኹኔታ የመተንተን፣ መንፈሳዊና ታሪካዊ ቅርሶቻቸውን ጠብቀው ለትውልድ እንዲተላለፉ የማድረግ አቅጣጫ ነድፎ የሚንቀሳቀስ ሲኾን ልኡካኑ በዋልድባ ገዳም ተገኝተው ማኅበረ መነኰሳቱ ስለ ፕሮጀክቱ ባላቸው አስተያየት ላይ መወያየታቸው፣ የፕሮጀክት ሓላፊዎችን እና የመንግሥት ባለሥልጣናትን ማነጋገራቸው ተዘግቧል፡፡

በፕሮጀክቱ ሰነዶችና የጥናት ቡድኑ አባላት ተዘዋውረው ባሰባሰቧቸው መረጃዎች ላይ ተመሥርቶ የተዘጋጀው ሪፖርት ባለፈው ሳምንት መጀመሪያ ለማኅበሩ የአመራርና አስፈጻሚ አባላት የጋራ ጉባኤ ቀርቦ ውይይት እንደተካሄደበት ተሰምቷል፡፡ በጽሑፍ፣ በምስልና ድምፅ ማስረጃዎች ተደግፎ የቀረበለትን ዝርዝር ሪፖርት ያዳመጠው የጋራ ጉባኤው የሪፖርቱን ይዘት በተጨማሪ ሞያዊ ምልከታዎች ተንትኖ ከመፍትሔ ሐሳቦች ጋራ እንዲያቀርብ የሠየመው ሌላ የባለሞያዎች ኮሚቴ በሳምንቱ መጨረሻ ባቀረበው ሐሳብ ላይ ጠንካራ ውይይት ማካሄዱን የማኅበሩ ምንጮች ተናግረዋል፡፡

የማኅበሩ ሥራ አመራር ጉባኤ አባላትና አስፈጻሚዎች እስከ እኩለ ሌሊት የዘለቁ ክርክሮች እንዳደረጉባቸው በተገለጹባቸው ስብሰባዎች ፕሮጀክቱ በዋልድባ ገዳም ላይ የሚያስከትለው ጉዳትና በጎ ተጽዕኖ በንጽጽር ታይቷል፡፡ ማኅበሩ ፕሮጀክቱን በተሟሉ የአካባቢና የውኃ ሳይንስ ባለሞያዎች ቡድን ዳግመኛ ካላየው በስተቀር ከቀረበው ሪፖርት ጥልቀት ያለው ቴክኒካዊ ዝርዝሮችን ለማግኘት ባለመቻሉ ሪፖርቱን ይፋ ከማድረግ እንዲቆጠብ የሚሉ አቋሞችም መንጸባረቃቸው ተጠቁሟል፡፡ በቀጣይ በመጀመሪያ ለፓትርያሪኩ በእርሳቸውም በኩል/ከእርሳቸው በኋላ ለሚመለከተው የመንግሥት አካል (ስኳር ኮርፖሬሽን) እና በመጨረሻም ለብዙኀን መገናኛ በሚቀርብበት ኹኔታ ላይ ውይይት ተካሂዷል፤ ውሳኔዎችም ተላልፈዋል ተብሏል፡፡

የማኅበሩ ምንጮች ውሳኔዎቹንና የሪፖርቱን ዝርዝር ይዘት ከመናገር ቢቆጠቡም ለደጀ ሰላም በተለያዩ መንገዶች የደረሱ መረጃዎች ሪፖርቱ በዋናነት የሚከተሉትን ነጥቦች መያዙን ያስረዳሉ፡-
·                     ገዳሙ ቤተ ጣዕማ እና ቤተ ሚናስ በተሰኙ ሁለት ማኅበረ መነኰሳት ይዞታ የተከፈለ ነው፤ በቤተ ጣዕማ የመነኰሳቱ ቁጥር ከ200 የማያንስ ሲሆን በቤተ ሚናስ ደግሞ ከ800 - 1000 ይደርሳል፡፡ በቀደሙት ዘመናት በሁለቱ ቤቶች መካከል ስምምነት በመጥፋቱ በዐፄ ምኒልክ ዘመነ መንግሥት በተጣለው ዕጣ ሰፊና ልምላሜ የበዛበት የገዳሙ ክፍል የወደቀው ለቤተ ሚናስ ነበር፡፡ ዛሬ በፕሮጀክቱ የውኃ ግድብ በሚሸፈኑት አካባቢዎችና በሚፈናቀሉት ነዋሪዎች የተነሣ በተጽዕኖ ውስጥ የሚገኘው የዋልድባ አብረንታንት ገዳም ዘቤተ ሚናስ ማኅበር ክፍል ነው፡፡
·      የቤተ ሚናስ ማኅበረ መኰሳት በጫና ውስጥ እንዳሉ የሚናገሩ ሲሆን ቃለ ምልልስ በሚያደርጉበት ወቅት መሣቀቅ ይታይባቸው እንደነበር፣ ለፕሮጀክቱም ይኹንታቸውን አለመስጠታቸው ተገልጧል፡፡
·       የፕሮጀክቱ ሓላፊና ሌሎች ባለሥልጣናት ከጅምሩ ማኅበረ መነኰሳቱን እንደ መንግሥት አለማነጋገራቸውና ሳያማክሯቸው ወደ ፕሮጀክት ትግበራው መግባታቸው ስሕተት መኾኑን አምነዋል፡፡ “መነኰሳቱ እግር ላይ ወድቀን ይቅርታ ብንጠይቃቸውም ተቀባይነት አላገኘንም” ያሉት የፕሮጀክቱ ሓላፊ መንግሥት ገዳማውያኑን ስብሰባ በሚጠራበት ወቅት ከቤተ ጣዕማ እስከ 50 መነኰሳት የሚገኙ ሲኾን ከቤተ ሚናስ አንድ ብቻ እንደሚገኝ ተናግረዋል፡፡ ይህም የቤተ ሚናስ ማኅበረ መነኰሳት “መንግሥት እያሳደደን ነው፤ ለቤተ ጣዕማም ያደላል” በማለት አመኔታቸውን መሸርሸሩን ከማሳየቱም በላይ በይዞታቸው ላይ ባልተሳተፉበት (ባልተስማሙበት) ውሳኔ እንዲገዙ አስገድዷቸዋል፡፡
·    እኛ ሁሉንም እንደ መነኵሴ ነው የምናያቸው” ያሉት አንድ የፕሮጀክቱ ሓላፊ መነኰሳቱን ሳናሳምን ወደ ልማቱ ከመግባታችን በቀር ፕሮጀክቱ በየትኛውም ሞያዊ መመዘኛ ቢታይ ችግር እንደሌለበት ይናገራሉ፡፡ የግድቡ ውኃ የገዳሙን መሬት እንደማያጥለቀልቅ፤ በገዳሙ መሬት የሚያልፍ መንገድ፣ የሚካሄድ ሰፈራ ይኹን የፋብሪካ ተከላ እንደሌለ ለቡድኑ ተናግረዋል፡፡
·       በዛሬማ ወንዝ ላይ የሚቆመው የግድቡ ውኃ 136 ሜትር ወደ ገዳሙ መሬት የሚገባ ሲሆን በዚህም 20 ሄ/ር የገዳሙ መሬት በውኃው ይሸፈናል፡፡ ቡድኑ ለአፈር ምርመራ በሚል ወደ ገዳሙ ክልል ዘልቆ የተጠረገውን ጎዳና እና የተቆፈረ ጉድጓድ (test pit) ተመልክቷል፡፡ መንገዱ አሁን “አገልግሎቱን ጨርሷል” በሚል እንደተዘጋ ለቡድኑ የተነገረ ቢሆንም የግድቡን ዳርና ዳር (Junction) ለመዝጋት በሚካሄደው ቁፋሮ ገዳሙ ዳግመኛ መነካቱ፣ የመንገዱም አገልግሎት መቀጠሉ አይቀርም፡፡
·       በመዘጋ (ከአባ ነጻ በታች) የታመሙ፣ አረጋውያንና ሴቶች መነኰሳዪያት የሚያርፉባቸው ቅዱስ ሲኖዶስ በ2000 ዓ.ም በሰበካ ጉባኤ እንዲተዳደሩ የወሰነላቸው ሦስት የገዳሙ ይዞታ የኾኑ አብያተ ክርስቲያን (ዕጣኖ ቅድስት ማርያም፣ ቅዱስ ጊዮርጊስና የአቡነ አረጋዊ አጥቢያዎች) በውኃው የሚሸፈኑ በመኾናቸው ይነሣሉ፡፡ በዚህም ገዳሙ ሰሊጥ የሚያመርትባቸውና ሌሎች የእርሻ ቦታዎች የሚጠፉ በመኾኑ እስከ 40 በመቶ የገቢ ምንጩንና መተዳደሪያውን ያጣል፡፡
·           አባ ነጻ የሚባለው የገዳሙ ክልል የግድቡ ውኃ ለጊዜው የማይደርስበት ቢኾንም ከባሕር ጠለል በላይ የሚገኝበት ከፍታ ለመጥለቅለቅ የሚዳርገው ነው፡፡ ለግንባታው በሚካሄድ ቁፋሮ ምክንያት ከዚህ ቦታ 26 ዐፅሞች ፈልሰው በክብር እንዲያርፉ ስለ መደረጉ ለቡድኑ ተገልጾለታል፡፡
·           ከገዳሙ ይዞታ ውጭ ከ8 - 10 በሚደርሱ የገጠር ቀበሌዎች ከሚነሡት አጥቢያ አብያተ ክርስቲያንና በሺሕ የሚቆጠሩ ምእመናን ምክንያት ገዳሙ እስከ 60 በመቶ የሚኾነውን የምእመናን ድጋፍ ያጣል፡፡
·             ከአካባቢው በርሓማነት አኳያ የግድቡ ውኃ የወባ ወረርሽኝ ሊያባብስ ይችላል፡፡
·            በገዳሙ ክልል ውስጥ የተሰማሩት የጸጥታ ኀይሎች የገዳሙን ሕግና ሥርዐት እየጣሱ ነው፡፡

 ደጀ ሰላም ያነጋገራቸው የውኃ ሀብት ባለሞያዎች (Water Resource Engineers) በቶፖግራፊያዊ ጥናትና ከስኳር ኮርፖሬሽኑ የተሰጡ ይፋዊ መረጃዎችን በመጠቀም የሠሩት ትንተና እንደሚያመለክተው በግድቡ ውኃ የሚሸፈነው የገዳሙ መሬት ከ20 ሄ/ር የበለጠ ነው፡፡ የግድቡ የታችኛው ወለል ከባሕር ጠለል በላይ 810 ሜትር ኾኖ ግድቡ ተሠርቶ ሲጠናቀቅ የግድቡ ከፍታ 953 ሜትር (በማኅበሩ ሪፖርት 960 ሜትር) ከባሕር ጠለል በላይ የሚገኝ መኾኑን መነሻ በማድረግ በውኃ ሊሸፈን የሚችለውን መሬት ለመገመት በተሠራ ተመሳሳይ መልክአ ምድራዊ ገጽታዎች ትንተና (Contour Map Analysis) ከ1900 - 2800 ሄ/ር የገዳሙ መሬት በውኃው ሊሸፈን እንደሚችል ይናገራሉ (ካርታውን ይመልከቱ)፡፡

ማኅበሩ በሪፖርቱ በሚያቀርባቸው የመፍትሔ ሐሳቦች ከካሳ ጥያቄና የፕሮጀክቱ አካባቢ እንዲለወጥ ከመጠየቅ ጀምሮ እስከ ዲዛየን ማሻሻያ የሚደርስ የጥናት አማራጭ እንዲያቀርብ፣ ገዳማውያኑ ስለ ፕሮጀክቱ ማኅበራዊ እና አካባቢያዊ ተጽዕኖ ያላቸው የስምምነት ይኹን የተቃውሞ ሐሳብ የሚደመጥበት፣ አቋማቸውን ያለጫና የሚያሳውቁበት መድረክ እንዲያመቻችም ጠይቀዋል፡፡

ባለሞያዎቹ የውኃና ኢነርጂ ሚኒስቴር ለአገሪቱ ተፋሰሶች የሠራውን የተቀናጀ የተፋሰስ ልማት ማስተር ፕላን በማስታወስ አሁን የወልቃይት ስኳር ልማት ፕሮጀክት ከሚካሄድበት የተከዜ ተፋሰስ ይልቅ አካባቢያዊና ማኅበራዊ አዋጭነት ያላቸው ሌሎች ጥናቶች መኖራቸውን ይጠቁማሉ፡፡ ለዚህም የሚኒስቴሩ ማስተር ፕላን በምዕራብ ትግራይ ዞን ኩፋ ሁመራ እና ታሕታይ አዲያቦ ወረዳዎች የሚገኙ የታችኛው ተከዜ ተፋሰስ የግድብ ልማት አማራጮችን መጠቀም መንግሥት በወልቃይቱ ፕሮጀክት የተነሣ ከሚደርስበት ተቃውሞ የተሻለ ውጤት እንደሚያስገኝለት ይናገራሉ፡፡

ኾኖም ፕሮጀክቱ በተጀመረበት ስፍራ እንደሚቀጥል በቂ ማስረጃዎች በመኖራቸው ገዳሙን አቋርጦ ያልፋል የሚባለው መንገድ ጉዳይ ትኩረት የሚያሻው ይኾናል፡፡ የመንገድ ሥራን በተመለከተ በቶፖግራፊ ጥናቱ ላይ የሚታየው የዓዲ አርቃይ - ዛሬማ መንገድ ብዙ የመዋቅር ሥራዎችን የማይጠይቅ በመኾኑ በፕሮጀክቱ ሓላፊዎች ዘንድ ግድቡንና የሸንኮራ ልማቱን ለማገናኘት ተመራጭ መስሎ ሊታይ ይችላል፡፡ ይኹንና በማኅበረ መነኰሳቱ በተደጋጋሚ እንደተገለጸው ቅያሱ በገዳሙ ክልል ስለሚያልፍ የገዳሙን ሕግና ሥርዐት የሚጥሱ፣ ሰላሙን የሚያደፈርሱ ውጤቶችን ያስከትላል፡፡ በመኾኑም ከምሥራቃዊው የዛሬማ - ዓዲ አርቃይ - ማይ ፀምሪ መንገድ ይልቅ ረጅም ቢኾንም ምዕራባዊው የዓዲ ተወልደ መድኅን - መስፍንቶ - ዓዲ ረመፅ መንገድ ተመራጭነት ይኖረዋል፤ ከመስፍንቶ ወይም ከዓዲ ረመፅ አገናኝ መንገዶችን በቀላሉ ወደ ፕሮጀክቱ በመሥራት ወደ ጎንደርም ወደ ሽሬም (ለገበያውም ለተጠቃሚውም) ምርቱን በቀላሉ ማጓጓዝ ይቻላልና፡፡

ሌሎች የጉዳዩ ተከታታዮች መንግሥት ፕሮጀክቱን ለማጠናቀቅ ከሚፈልግበት ዓላማና ፍጥነት አኳያ እንዲሁም “ክልላዊ የልማት ስብጥርን ማረጋገጥ” በሚል የያዘውን ዕቅድ በመጥቀስ የባለሞያዎቹን አማራጭ የማይመስል በማለት ያጣጥሉታል፡፡ ለዚህም የስኳር ኮርፖሬሽኑ ዋና ዳይሬክተር ለፓርማው ባቀረቡት ሪፖርት በተያዘው ዓመት ከ10 በመቶ በላይ የግድብ ሥራውን ለማጠናቀቅ እየተጣደፉ መኾናቸውንና አቶ መለስ ዜናዊ የህወሓትን 37 ዓመት ምሥረታ በዓል ምክንያት በማድረግ ለወይን መጽሔት የሰጡትን ቃለ ምልልስ ያስታውሳሉ፡፡ አቶ መለስ ለመጽሔቱ እንደተናገሩት በምዕራብ ትግራይ ሥራው በመጣደፍ ላይ የሚገኘው ስኳር ፋብሪካ ከ20 - 30,000 ለሚደርሱ ሥራ ዐጦች የሥራ ዕድል የሚፈጥር ነው፡፡ “ፋብሪካው ለሕዝቡ ቃል የተገባበት ነው፤” ይላሉ ቡድኑ ያነጋገራቸው አንድ የመንግሥት ባለሥልጣን፡፡


ፕሮጀክቱ በአቶ መለስ እንደተገለጸው በአጭር ጊዜ ውስጥ ለተጠቀሰው የሥራ ዐጥ ቁጥር መፍትሔ መኾኑ ለብዙዎች አጠራጣሪ ነው፡፡ ኾኖም ለፓርቲው ከሚያተርፉለት ፖሊቲካዊ ጥቅሞች የተነሣ ማኅበረ ቅዱሳን በባለሞያዎቹ የተጠቆመውን ይኹን ፕሮጀክቱን በመሠረቱ የሚለውጡ ሌሎች የመፍትሔ ሐሳቦችን እንዳያቀርብ ከባድ ጫና እንደሚፈጥርበት ይገመታል፡፡


ከዚሁ ጋራ በተያያዘ ምክንያት ማኅበሩ በሪፖርቱ ያካተታቸው ‹የመፍትሔ ሐሳቦች› ችግሩን ከመላመድ ጋራ የተቆራኙ (learning to live with the problem) ሳይኾኑ እንደማይቀሩ እየተነገረ ይገኛል፡፡ “ማኅበሩ መግለጫ መስጠቱ ትርጉም የለውም፤ በመፍትሔነት የተቀመጡት ነጥቦች ከሪፖርቱ ጋራ እንኳ አይመጣጠኑም” ይላሉ ማኅበሩ የሚይዘው የተለሳለሰ አቋም ያሰጋቸው አንድ አባል፡፡ “እውነቱን መግለጽ አለበት፤ እውነቱን መግለጽ ካልቻለ ዝም ቢል/ቢተወው ይመረጣል” ይላሉ ሌላው፡፡ አማካይ አቋም የያዙ አባላትም ማኅበሩ የሚመለከታቸውን የጠቅላይ ቤተ ክህነቱ ሓላፊዎች በመያዝ ከመንግሥት አካል ጋራ ተነጋግሮ የሚያሠራውን አማራጭ እንዲያሳውቅ፤ ይህም ካልተሳካ የስምምነትና የልዩነት ነጥቦቹን ይፋ እንዲያደርግ ይጠይቃሉ፡፡


በአንዳንድ የማኅበሩ ምንጮች ጥቆማ ተደርሶባቸዋል የተባሉት የመፍትሔ ሳቦች መንግሥት በውኃ ሙላቱ ለሚፈርሱት ሦስት አብያተ ክርስቲያን ካሳ እንዲከፍል፤ ገዳሙ ለሚያጣው የሰሊጥ እርሻ ትክ መሬት እንዲሰጥ፤ የገዳሙን ምዕራባዊ ገጽ ከብቦ በሚቆመው የግድቡ ውኃ ላይ ተሸጋግረው የሚሰጣቸውን ትክ መሬት ለማልማት የውኃ ላይ ትራንስፖርት የሚያገኙባቸውን ጀልባዎች እንዲያቀርብ፤ ለወባ ወረርሽኝ ቅድመ መከላከልና ሕክምና ክሊኒክ እንዲቋቁም በሚጠይቁ ነጥቦች ዙሪያ የሚያጠነጥኑ ናቸው፡፡


የማኅበሩ ሓላፊዎች ሰሞኑን ፓትርያሪኩን ለማነጋገር የያዙት ዕቅድ አቡነ ጳውሎስ በሥጋ ወንድማቸው ሞት በገጠማቸው የቤተሰብ ኀዘን ሳቢያ ሊሳካ አልቻለም፡፡ ፓትርያሪኩ የሦስት ታናሽ ወንድማቸው በኾኑትና በስኳር ሕመም ላረፉት አባ ሰሎሞን ገብረ ዮሐንስ  ቀብር በዐድዋ እንዳባገሪማ ገዳም የነበሩ ሲኾን ከዚያም መልስ በጽርሐ መንበረ ፓትርያሪኩ ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳት፣ የጠቅላይ ቤተ ክህነቱ መምሪያ ሓላፊዎችና ጸሐፊዎች፣ የአዲስ አበባ ሀ/ስብከት ሠራተኞች፣ የሌሎች አብያተ እምነት መሪዎችና አንዳንድ የመንግሥት ባለሥልጣናት ኀዘናቸውን ሲገልጹ ተስተውለዋል፡፡ እስከ ሳምንቱ መጨረሻ ማኅበሩ በሪፖርቱ የደረሰባቸውን ሐቆች ከስኳር ኮርፖሬሽኑ ሓላፊዎች ጋራ ከተነጋገረበት በኋላ ለብዙኀን መገናኛ መግለጫ እንደሚሰጥ ይጠበቃል፡፡


የሪፖርቱ መዘግየት ጥያቄዎች እያስነሣ ባለበት ወቅት አቶ መለስ ዜናዊ ሚያዝያ 9 ቀን 2004 ዓ.ም በነበራቸው የፓርላማ ውሎ፣ “መንግሥት በእስልምና ሃይማኖት ውስጥ ጣልቃ እየገባ ነው የሚል ቅሬታ ይደመጣል፤ ምን ምላሽ አሎት?” በሚል ከምክር ቤቱ አባላት ለቀረቡላቸው ጥያቄዎች በሰጡት ምላሽ “አንዳንድ የሰለፊ እምነት ተከታዮች አንዳንድ የማኅበረ ቅዱሳን አባላት የሚያራምዱትን ግልባጭ ሲያራምዱ ይታያሉ” በማለት ማኅበረ ቅዱሳንን ከአክራሪ እስላማዊ ኀይሎች ጋራ ደምረው መናገራቸው በማኅበሩ የዋልድባ ገዳም ሪፖርት ላይ የመንግሥትን ፍላጎት ለመጫን ሰበብ እንዳይኾን ብዙዎች መስጋታቸው አልቀረም፡፡ ይህን አስመልክቶ አስተያየታቸውን የሰጡት የማኅበሩ ምንጮች፣ የጠቅላይ ሚኒስትሩን ንግግር ከዋልድባ ገዳም ሪፖርት ጋራ የሚያገናኝ ነገር አለ ብለው እንደማያምኑና ሁለቱም በየራሳቸው መታየት እንደሚገባቸው ያምናሉ፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በማኅበሩ ላይ ለተናገሩት መሠረተ ቢስ ውንጀላም ማኅበሩ ማብራሪያ እንዲጠይቅበት፣ የማኅበሩን ተልእኮዎችና አገልግሎቶች በቀጣይነት በመግለጽ የአክራሪነት ውንጀላቸው መሠረተ ቢስ መኾኑን እንዲያጋልጥ እንደሚሹ ይናገራሉ፡፡


‹የሾክ ፈውስ›?
“ዴሞክራሲያዊ እና ልማታዊ መሥመር አራምዳለኹ” የሚለው ኢሕአዴግ መራሹ መንግሥት አክራሪ ኒዮ ሊበራል የሚላቸውን ካፒታሊስት ኀይሎችን ከሚከስባቸው ምክንያቶች አንዱ “ሁሉን ታሪካዊ እና ባህላዊ ዳራ አጥፍተው በቀውሶች ውስጥ ማትረፍ” በሚለው የአስተሳሰብ መዋቅራቸው እንደኾነ በ2ኛ ዓመት ቅጽ 3 ታትሞ የወጣው የግንባሩ አዲስ ራእይ የንድፈ ሐሳብ መጽሔት ይገልጻል፡፡


በናኦሚ ክሌይን “The Shock doctrine: The rise of disaster capitalism” መጽሐፍ ላይ ተመሥርቶ በመጽሔቱ ላይ የቀረበው ዳሰሳ ለቀውስ የተጋለጠ ማኅበረሰብ ሀብት ንብረቱን፣ ታሪክና ተቋማቱን አሳልፎ እንደሚሰጥ ያብራራል፡፡ “ደሃና ደካማ አገሮችን ከሚዳምጠው፣ የኅብረተሰቡን ባህልና የንቃት ደረጃ ከሚደረምሰው፣ ሀብታሞችን ግን በጥንቃቄ ይዞ ላልተገደበ የካፒታል ስምሪትና ትርፋማነት ከሚያበቃው” የነውጠኛ ኒዮ ሊበራሎች ርእዮተ ዓለማዊ መምሪያ ከኾነው የእነ ሚልተን ፍሪድማን “የኢኮኖሚ ነውጥ ፈውስ” (Economic Shock Treatment) አገሪቱን መጠበቅ ከምንም ነገር ያልተናነሰ ሥራ መኾኑን መጽሔቱ ይገልጻል፡፡ ኢሕአዴግ “ጠንካራ ልማታዊ መንግሥት” የመመሥረት ቅኝት በመያዝ ኒው ሊበራል ፈውሶችን ላለመጋት ጥንቃቄ ማድረጉን የሚገልጸው መጽሔቱ የተቀበላቸው ፈውሶች ቢኖሩም ከልማታዊ መሥመሩ በመነሣት የአገራችንን ዕድገት የማያደናቅፉ መኾናቸውን በማረጋገጥ ብቻ እንደኾነ ያመለክታል፡፡


ጥያቄው ኢሕአዴግ ሁሉንም ነገር በልማታዊ አጀንዳና ስኬት በሚያይበት መነጽር ሃይማኖታዊና ትውፊታዊ እሴቶች እንደምን ተጠብቀው አልያም ከልማቱ ጋራ ተጣጥመው ይቀጥላሉ? የሚል ነው፡፡ የኢንቫይሮመንታል ዲዛየን ምሁሩ ዶ/ር ጌታቸው እንዲህ ይላሉ፤


የወልቃይቱ ፕሮጄክት [መነጋገርያ] ጉዳይ የኾነው ፕሮጄክቱ ለዋልድባ ገዳማት ካለው “ቅርበት - ርቀት” አኳያ ነው። የዋልድባ ገዳማት ለቅርቡም ለሩቅም የኅብረተሰብ ክፍል የሚሰጡት ከፍተኛ ትርጉም አለ። ዋልድባ የት ነው? ምን ያህል ስፋት አለው? ወዘተ የሚሉ ጥያቄዎችን መመለስ የማይችለውም ኾነ የሚችለው ቢያንስ 44 በመቶ የአገሪቱ ዜጋ በአንድነት ለቦታው መንፈሳዊነት የሚሰጠው ዋጋ ከፍ ያለ ነው፡፡


ከልማት ፕሮጄክቶች ዕቅድና ትግበራ አኳያ መጠናት ካለባቸው ተለዋዋጮች (Variables) አንዱ በታወቁ ባህላዊ፣ ታሪካዊ፣ መንፈሳዊ እና ሥነ ጥንታዊ ሀብቶች ላይ የሚደርሱት ተጽዕኖዎች እንደ ኾኑ ባለሞያው ይገልጻሉ። ይህም በአገራችን የሕግ ጥበቃ እንዳለው ቀደም ብለን ተመልክተናል፡፡


አቶ መለስ ለወይን መጽሔት እንደገለጹት የምዕራብ ትግራዩ የስኳር ፋብሪካ “የአገራችን ኢኮኖሚያዊ ዕድገት የሚገለጽበት ኢንዱስትሪያዊ ስኬት” ብቻ ሳይኾን ዓመት እስከ ዓመት ሱባኤ በሚያዝበት፣ አባቶች ያለማቋረጥ ከእግዚአብሔር ለሚገናኙበት የዋልድባ ገዳምና 44 በመቶ ኦርቶዶክሳዊ ለኾነው ኢትዮጵያዊ ችግር ኢሕአዴግ የሚያዝዘው “የነውጥ ፈውስ” (Shock Treatment) እንዳይኾን ሊጠነቀቅ ይገባል፤ የ‹ሾክ ፈውስ›ን ኢሕአዴግ ብቻ ሳይኾን ማንም ሊጋተው አይሻምና!! 

ቸር ወሬ ያሰማን፤
አሜን፡፡

17 comments:

Anonymous said...

Dejeselamoch Egziabher yesitelne Mengiste betam beyasibebete Tiru new.

Anonymous said...

እግዚአብሄር ያበርታችሁ መቼም ጽሁፋችሁን ስከታተል አንዳንድ ወገኖቻችን መጽሃፍ አሳትመናል እያሉ ዌብሳይት ከፍተናል ተመልከቱልን ግዙን ያውም በውድ ዋጋ ሳነጻጽረው ገንዘብም የሚገባው ከሆነ ለዚህ ጡመራ ነው የሚል እምነት አለኝ ምክንያቱም በሳልና በጥናት የተደገፈ ወቅታዊና ወሳን የሆኑ ጉዳዮችን ስለሚያስተናግድ በርቱ የአባቶችን ጸሎት ይርዳችሁ

Anonymous said...

በአንዳንድ የማኅበሩ ምንጮች ጥቆማ ተደርሶባቸዋል የተባሉት የመፍትሔ ሀሳቦች መንግሥት በውኃ ሙላቱ ለሚፈርሱት ሦስት አብያተ ክርስቲያን ካሳ እንዲከፍል፤ ገዳሙ ለሚያጣው የሰሊጥ እርሻም ምትክ መሬት እንዲሰጥ፤ የገዳሙን ምዕራባዊ ገጽ ከብቦ በሚቆመው የግድቡ ውኃ ላይ ተሸጋግረው የሚሰጣቸውን ምትክ መሬት ለማልማት የውኃ ላይ ትራንስፖርት የሚያገኙባቸውን ጀልባዎች እንዲያቀርብ፤ ለወባ ወረርሽኝ ቅድመ መከላከልና ሕክምና ክሊኒክ እንዲቋቁም በሚጠይቁ ነጥቦች ዙሪያ የሚያጠነጥኑ ናቸው፡፡....

እንዴ???? የታሰበው መፍትሔ ይህ ከሆነ እጅግ በጣም በጣም በጣም አዝናለሁ! እግዚአብሔር ይቅር ይበለን! ይህ ለእኔ የሚያሳየኝ ፕሮጄክቱ የሚያሰከትለውን አሳሳቢ ችግር ነው እናም መፍትሔው ይህ ቢሆን ተብሎ መታሰቡ በሰማይና በምድር የሚያስፈርድ ነው!እጅግ በጣም በጣም በጣም አዝናለሁ! እግዚአብሔር ይቅር ይበለን!

Anonymous said...

I also share this: “እውነቱን መግለጽ አለበት፤ እውነቱን መግለጽ ካልቻለ ዝም ቢል/ቢተወው ይመረጣል” This is a very tough time not only for the Monastery but also to MK. Waldiba belongs to the Waldibawian. The project should not be implemented, the state may have some other places for similar projects. Sustainable development is determined by various facets, not merely on GDP growth. The government has also increase investment in social capital and environmental capital, increase investment in art and creative activities. The neo-liberal ideology is failed and studies show that only a handful of cadre-class (that is elites, businessmen and investors - not more than 10-20% of the population) are benefited from the growth of an economy. I don't have any problem with regional equality (balancing in investment outlay) but all interventions should also respect other social, cultural and religious aspects. Defending the project's fate by saying that "the PM has promised to the people" is nonsense. The Almighty God blessed that Monastery and He established it. So the voice of the father Monks should be respected, they asked nothing but to leave them in peace, no sugar, no water, no car,....

lamelame europe said...

KEDEMA MATAYATTE YALABATE MANEFASAWE BOTA MAHONO NAWE
MK ENANETA KAMESAROTE BALAYE MANAKOSATO EYASRO NAWE BATSALOTE
MAFETHA BEHONE YATABALAWE MANEFASAWENATE YALAWEM....ALAMANE MASATE ENEDAYEHONE

galela said...

Ena yalegabage nagare yeha godaye matale yalabate lamahebara kidussan becha nawaye?egase ortodox nane bayoche?kaAtto melase familey lejamer.

lele said...

MANEGESETA SAMAYATE YAWERESACHOHE MAHABARA KIDUSAN
AMEN

Anonymous said...

yasazenale yaBATA KERESETAIN fatana baethiopiaweian

Anonymous said...

This is not a solution. first of all MK ezih yederesew be abatochem tselot chemer new. Reportu le segaweyan meriwoch joro endaykorekur tebelo yesemay yemederun meri/Amlak endayasazen metaseb alebet. Yemenagelegelew first and formost Amlakachenen ketelo Kidist Betekrstianachenen newna. I hope MK stands with the truth, whatever the results are, otherwise it will have a lot of consequences.

Anonymous said...

የምያሳዝነው የማህበረቅዱሳን የመፍትሄ ሃሳብ፡ ይህንን ሃሳብማ መንግስት እራሱ የምያደርገው ነው፡ ስለዝህ ዝም በሉ አታውጡት።
ለነገሩ ወዳችው አይደለም ያለው ቻና ነው፡ ግን እኛ አላማችን እውነት ስለሆነ እውነትን ከመናገር ወደሃላ አትበሉ እባካችሁን።

Anonymous said...

endanagegnachihu blogu tezegtual indet linagegnachihu inchilalen meftewun be email lakulign
ayzuachihu bertu.

Anonymous said...

Thank you for your well elaborated explanation.
I need to address two points:
1) According to Melese, "this project has a capacity to open job for 40,000 and more". This great everyone will be happy. But what about the multiple impact tha affect the monastery life beside the project. The multiple impact factor of such type of project has 5*40,000 (200,000 people). That mean every one worker will bring five others. This five people may be from family, market, transportation, cafes, and all the social affair contribute the rise up of the impact. At the end of the day, instead of Monastery WALDIBA, we will get small town.


2) My fear is, the study of MK may not be strong and influential to support the Monastery. This may create a division of MK like Holy-Synodose. According to the report of MK leader(SEBISABI)last year "many members of MK are members of EPDRF (EHADEGE)" so do you think this MK-EPDRF-committee will come with different options to save the monastery? We will see the result later. I know it is very challengeful to compromise both sides. But you have to be the side of our poor fathers and the Orthodox church. Dear brothers and sisters of MK please pray to God help you not to spoil and loss your positive image.

God Bless Ethiopia and EOTC

Tizita said...

Egziabher beyiqrtaw bizat yigobignen AMEN

Anonymous said...

የዘገባው፡አርዕስት፡የአብዬን፡ወደ፡እምዬ፡የለወጠ፡
በመሆኑ፡ይታረም፤ይለወጥ፤ይስተካከል!

ዋልድባ፡አወዛጋቢ፡አይደለም!

አወዛጋቢው፡፡በስኳር፡ኮርፖሬሽን፡የሚተገበረው፡የ
ተሳሳተና፡ጭፍን፡ታላቁን፡የተዋሕዶ፡ገዳም፡ደብዛ፡
የማጥፋት፡ዕቅድ፡ነው!

በአቀራረብና፡አገላለጽ፡ጠንቀቅ፡ማለቱ፡ሃይማኖታ
ዊ፡ተጋድሏችንን፡ከብዥታና፡ከውዥንብር፡ሊጠብ
ቅልን፡
ይችላል።

አያይዞም፡ማኅበረ፡ቅዱሳን፡በቆራጥነት፡ያዘጋጀው
ን፡መግለጽ፡ከተሳነው፣በማድበስበስ፡የማይበጅ፡መ
ግለጫ፡ከመስጠት፡ይቆጠብ!!!

ተዋሕዶ-ኢትዮጵያ፡የመጣብንን፡ጥፋት፡መቋቋ
ም፡ይኖርብናል።የሰማዕታት፡አምላክ፡ልዑል፡እግዚ
አብሔር፡የእያሱ፡ወልደ፡ነዌንና፡የካሌብን፡ቆራጥነ
ት፡ያድለን።

ድንግል፡ማርያም፡ዋልድባን፡አደራሽን።

እግዚኦ፡መሐረነ፡ክርስቶስ!
በእንተ፡እግዚእትነ፡ማርያም፡መሐረነ፡ክርስቶስ!
አሜን፤አሜን፤አሜን።

ሳሙኤል፡ዘአሰቦት።

lelr said...

FAREOANE LAAMELAKACHEN BALAMATAZAZO MENE AGATAMAWE?
YEHANE TEYAKE YAKARABEKOTE LATAKELAYE MINESETARO NAWE

tizibt said...

I know that it is a tough time for MK to do or die. but it is religion no retreate no surrend. Mk need to present the exact result of the research. Mk should not hide the reality shall say something. Waldiba is Waldiba the place for thos who denied the world and collaborate with God. The sugar factory is for thos who is in the world. I urge the government leave alone the church and our monastries. look for another very very green areas. Ethiopia is very wide There are many places with a source of water better than Waldba. Why don't look for these options?
Dejeselamoch really thank you for this chance. The "betekihinet, menbere patririch,etc." all are collaborated with the gov. plan. You guyz be strong help and save our church.

asbet dngl said...

MANEGESETA SAMAYATE YAWERESACHOHE MAHABARA KIDUSAN
AMEN

Blog Archive

የአቡነ ጳውሎስ "ሐውልተ ስምዕ"

ነጻ ፓትርያርክ ምርጫ ቢሆን ኖሮ ማንን ይመርጡ ነበር? እንበልና ሁሉም ነገር ሥርዓቱን ጠብቆ የተከናወነ የእጩዎች ምርጫ ቢሆን ኖሮ፣ አሁን የምናነሣቸው ጉድለቶች ባይኖሩ ኖሮ፣ 6ኛው ፓትርያርክ እንዲሆን የምትመርጡት ማንን ነበር? (ማሳሰቢያ፦ አሁን ያለው ክፍፍል እና የመንግሥት ተጽዕኖ ባይኖር ኖሮ ተብሎ የሚመለስ ጥያቄ ነው። የምን “ባይኖር ኖሮ ነው” የሚል አስተያየት ካለዎትም እናከብራለን።)