February 5, 2012

ግእዝ እና ንባበ-መለኮት፦ ለእስ-በስ ውይይት


ውድ ደጀ ሰላማውያን፤

እንደምን ሰነበታችሁ? ከዚህ በታች የምታገኙት ጽሑፍ ከ “ግእዝ በመስመር ላይ” የጡመራ-መድረክ አዘጋጅ የተላከልን ነው። እናመሰግናለን። አስቀድማ ደጀ ሰላም ኢትዮጵያ 9ኛውን የኦሪየንታል ኦርቶዶክስ እና የሮም ካቶሊክ የጋራ ኮሚሽን ስብሰባ ታስተናግዳለች” በሚል ርዕስ የዘገበችውን መመልከት ጽሑፉን ለመረዳት ያግዛል።

ቸር ወሬ ያሰማን፣

አሜን

+++++

ግእዝ እና ንባበ-መለኮት፦ ለእስ-በስ ውይይት
(Geez and Theology: A Colloquy)


[ይችን የምክታብ ድረ-ገጽ (“ግእዝ በመሥመር ላይ”ን) ከሠየምናት ዓመት ኾነን። ሥራውን እንዳጀማመራችን ሳንቀጥል እንደገና ወደዃላ ተመልሰን እስካኹን በዝግጅት እየባተልን አለን። ይኹን እንጂ የግእዝ መፍቀርያን የቱን ያኽል እንደኾኑ፤ ፌስቡክ በተባለው የገጽ መጣፍ ላይ ባለን አድራሻ በነጻ መወዳጀት የሚቻለውን የጓደኞች ቊጥር (5000) ገና ዓመት ሳይሞላን ገደቡን ማለፋችን አስደምሞናል። እሶ፣ እሰይ፣ ግእዝ አኹንም ዘመደ-ብዙ ነው ለካ! እንዲህ ነውና እኛም ትምርቱን አጠናክረን እንቀጥላለን። ዛሬ ግን፤ ከቋንቋው ጋር ትይይዝ ባለው አንድ ሃይማኖታዊ ጕዳይ ላይ እንተኩራለን።]

ግእዝ እና ንባበ-መለኮት፦ ለእስ-በስ ውይይት (Geez and Theology: A Colloquy)
ይች ክታብ ሰላማዊ ንግግርን ብቻ ሳይኾን (በእሰጥ-አገባም ይኹን በሌላ መንገድ) ጭቅጭቅን፣ ግጥሚያን እና ፍጥጫን ጭምር ሊያካትት ወደሚችለው “የእስ-ከሌላ ውይይት” (ዲያ-ሎግ) ዘው ብሎ ከመግባት በፊት፤ ለእንዲህ ያለው ውይይት መነሻ በሚኾን ጕዳይ ላይ ተመሳሳይ አቋም ባለን ወገኖች መካከል “የስ-በስ ውይይት” (ኮሎኵዊ) ቢደረግ እንደሚሻል በማመን የተዘጋጀች ናት። በግልጥ ለማስቀመጥ፤ ስለ“ተዋሕዶ መለኮት ወትስብእት” አንድ ዐይነት እምነት ያለን ወገኖች፤ ከእኛ የተለየ እምነት ካላቸው ከሌሎች ጋራ ውይይት ከማድረጋችን በፊት፤ ስለጉዳዩም ኾነ ስለውይይቱ አካኼድ ያለንን አቋም ለራሳችን በውል ለመረዳት እና ለሌሎቹም አጠናክሮ ለመግለጥ አስቀድመን እስበሳችን ብንወያይ መልካም ስለኾነ፤ ወደዚሁ ዓላማ ለማምራት እንዲበጅ የሚከተለውን አቅርበናል።

ስለ“ምዕራባውያን” አቋም ጠቅለል ባለ መልኩ
ምዕራባውያን ባህላቸው የቆመው በኹለት ዐበይት አብነቶች ላይ ተመሥርቶ እንደኾነ ያምናሉ። ሃይማኖታቸውም እንዲሁ (ለነገሩ በነሱ አስተያየት ሃይማኖት’ኮ የባህል “ንኡስ ስብስብ” ነው)። እሊህም ኹለት አብነቶች በየመናገሻ ከተሞቻቸው ስም ሲጠሩ፦ “ኢየሩሳሌም” እና “አቴና” ይባላሉ። ኢየሩሳሌም፦ የመዐልቱን (የንጋቱን) መምጣት አስቀድማ እንደምታበስረው የማለዳ ዎፍ በመንፈሰ-እግዚአብሔር ተቃኝቶ የሚኾነውን ኹሉ ከመኾኑ አስቀድሞ የመናገርን፤ ያንኑም “ይቤ እግዚአብሔር” እያሉ በእግዚአብሔር ስም የማስተማርን ትንቢታዊ ሥራት ስትወክል፤ አቴና ደግሞ፦ መዐልቱ (ቀኑ) ካለፈ በዃላ ተነሥታ በጨለማ ከወዲያ ወዲህ እንደምትባክነው የሌት ዎፍ የኾነው ኹሉ ከኾነ ወዲያ ምንነቱን ለመረዳት በዕሩቅ አእምሮ-ጠባይዕ (with mere/pure reason) የማውጣት የማውረድን፣ የመመራመርን ፍልስፍናዊ ፈሊጥ ታመለክታለች።
ታዲያ እሊኽን ኹለት አብነቶች አጣጥሞ የመጓዙ ኺደት ለምዕራባውያኑ ቀላል አልኾነላቸውም። ከክርስትና ወዲህ ያለውን ጊዜ ወስደን፤ ከዚያውም ላይ ገና በዘመነ-ሐዋርያት የተከሠተውንና በአሥራው መጻሕፍት ተመዝግቦ የሚገኘውን ትተን፤ በዘመነ-ሊቃውንት የነበረውን ኹናቴ ብቻ ብናስታወስ፤ አኹን ድረስ ዘልቀው ለመጡ የተለያዩ ዝንባሌዎች መነሻቸው ምን እንደነበር ወለል አድርጎ ያሳየናል።
በአንድ በኩል፦ ሀብተ-ጥምቀትን ከተቀበሉም በዃላ በአሕዛባዊ ማንነታቸው ጸንተው ለመዝለቅ የዳዳቸው ምሁራን ቅዱሳት መጻሕፍትን በጽርእ ፍልስፍና መሠረት ለማተት ሲሹ፤ በሌላ በኩል፦ ለቅዱሳት መጻሕፍት ተጨልጠው ተገርኝተው የተገዙ ሊቃውንት “ለመኾኑ አቴናን ከኢየሩሳሌም ማን አገናኛት?” በማለት የጽርእን ፍልስፍና ባህል ወዲያ በሉልን ብለው በቅዱሳት መጻሕፍት መሠረት ብቻ ለመጓዝ ወስነው ነበር።
በእሊህ ኹለት ዝንባሌዎች የሚታየውን የጽንፈኝነት አደጋ የተገነዘቡ ምሁራን፤ በተለይም በአንጾኪያ እና በእስክንድርያ ዃላም በቊስጥንጥንያ የተነሡ ሊቃውንት ደግሞ፤ የጽርኡን ፍልስፍና ከቅዱሳት መጻሕፍት በማጣጣሙ ኺደት የክርስትና ሃይማኖት ምሰሶዎች ለኾኑት ምስጢራት ልክ እና መልክ ሊሰጧቸው “ውሳኔ” ሊያበጁላቸው ሞክረዋል--በመንፈስ ቅዱስ መሪነት። “ዶግማ” ማለት ቅሉ “ውሳኔ-ሃይማኖት” ማለት ነው፦ አዕማደ-ምስጢርን የሚወስን።
ሮም ግን አንድ ሳትሠራ ከላይ በተጠቀሱት ትምርት ቤቶች ተቦክቶ የተጋገረውን እየሰለቀጠች እኔ ነኝ ወይዘሮ ለማለት ፈለገች። ስለዚህ--በማታውቀው ጕዳይ ማለት ይቻላል--ዳኝነት እሰጣለኹ ብላ፤ ያውም በስማ በለው፤ ጳጳሳቷን በኬልቄዶን አንጫጫች። በዚህም ኢትዮጵያዊው ሊቅ አባ ጊዮርጊስ እንደሚያስተምረን በኢሳይያስ 23፡1 “ለየዐውይዋ አሕማረ ኬልቄዶን እስመ-ተኀጕላ” (ተሰብረዋልና የኬልቄዶን መርከቦች ያልቅሱ!) የተባለው ትንቢት ተፈጽሞባታል።
“ችግሩ’ኮ የቋንቋ ብቻ ነው”፦ ጥንቱንስ የምን ችግር ኖሯል?
“ኤኩሜኒዝም” ወይም “የአብያተ-ክርስቲያን አንድነት ፍለጋ” በሚል ንስሺ/መነሾ ከወዲያ ወዲህ የሚሉ እንቅስቃሴዎችን ስንሰማ እና ስናይ አንድ ምእት ዓመት አለፈን። ነገሩ እየጠነከረ ኼዶ ዛሬ እኛውም ቅሉ ራሳችን ከወዲህ ወዲያ ልንል እየተንደረደርን ነው። ረ እየተፈነጠርን እንጂ። ላይ ላዩን ሲታይ፤ ነገሩ መለያየትን የመጥላት አንድነትን የመፈለግ አዝማሚያ ያለው ይመስላል። ወስጥ ውስጡንሳ? ወስጡንማ ለቄስ። ግን እንደጨዋም ቢኾን የሰማነውን አንድ ጉዳይ እናንሣ። ቋንቋ።
ጥንት ያላግባብ “ሞኖፊሳይት” ሲባሉ በኖሩት፣አኹንም ያላግባብ “ኦሪየንታል” በሚባሉት “የርትዕት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን” አባላት እና በካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን መካከል ሲካኼዱ ከቆዩ ውይይቶች፤ ለሮም እጅግ የረባ ሙድሙድ የተደረገው በ“ቪየና ኮንሰልቴሽን” ነው። “የቋንቋ ችግር” የተባለው ዋና ማደናገሪያ ሥራውን የሠራበት ሙድሙድ። ነገሩ እንዲህ ነው፤ ባጭሩ፦
የሮም የሠርግ ድግስ በቪየና፦ “ወትቤ ሮም” (የቪየናው ኮንሰልቴሽን ጠንሳሽ፣ አዘጋጅ፣ አስተናባሪ... ውሎ አበል ከፋይ... ጕዳዩን ጐዳይ፣ ጥያቄውን ተካይ... ሮምም አለች)፦
“ኦርየንታሎች” ሆይ፦ ችግሩ’ኮ በኬልቄዶን የተወሰነው ረቂቅ እና ጥልቅ ትምህርተ-ሃይማኖት ቋንቋው ስላልገባችኹ ነው እንጂ፤ ከእሱ የራቀ ወይም የተለየ እምነት የላችኹም። (“ቋንቋው ስላልገባችኹ” ማለትም “በምስጢረ-ሥጋዌ አገላለጽ ቁልፍ የኾኑት የጽርእ ቃላት የቋጠሯቸውን በመሠረታቸው ጽርኣዊ፣ ፍልስፍናዊ የኾኑትን ፅንሰ-ሐሳቦች ያለመረዳት ችግር ስላለባችኹ ነው” ማለት ነው።) ስለዚህ እንደኛ ለመርቀቅ እና ለመጥለቅ ተስኗችኹ “ኹለት ባሕርይ” ማለት ከብዶ ከታያችኹ፤ የኬልቄዶኑን ትምርት እስከዛሬ በያዛችኹት መንገድ ሳይኾን አኹን እንደዐዲስ መረዳት በምትችሉት መጠን፣ እንዳቅማችኹ፣ እንደሚመቻችኹ ግለጡትና እንስማማ... ከበር ቻቻ።
ያብዛኞቹ የኦርየንታል ተወካዮች የመልስ ድግስ፦ (ግብፅን ጨምሮ፤ እንዲህ ሲሉ መለሱ፦በቅድሚያ ስለጋበዛችኹን... ለዚህ ወይም ለዚያ ፕሮጀክት ድጋፍ ስላደረጋችኹልን... እያመሰገን)፦
እውነታችኹ ነው። ለካ እንዲያ ኖሯል! አኻ፤ አባቶቻችን ባይደርሱበት ነው እንጂ የኬልቄዶን ውሳኔ ቀና ኖሯል፣ እንዴት ተሸፍኖባቸው ነበር ባካችኹ!... አኹን ግን እሺ፤ ነገሩ ለእኛ ለልጆቻቸው(?) ተገልጦልናልና እንዳላችኹት ይኹን... ለጊዜው እንዲህ ብለን ተስማምተናል... ወደፊት ደግሞ በቸርነታችኹ በምትሰጡን ስኮላርሺፕ ጽርኡን ከነፍልስፍናው ተምረን ዐይኖቻችን ሲበሩልን፣ ነገሩ በደንብ ሲገባን ሙሉ በሙሉ የናንተን አገላለጽ  እንከተላለን። ለካ ቋንቋ ኖሯል ችግሩ!... ከበር ቻቻ፤ እንደገና።

የፊርማ  ቅልቅል (ባስታ! = አለቀ፤ ደቀቀ።)
ባገራችንም፦ ዐይናሞቹ ሊቃውንት “አንደኛ ቀጥተኛ፣ ቅን፣ እንከን የሌለው ቋንቋ” እንደኾነ የሚናገሩለትን ግእዝን (አላዋቂን ለማጭበርበር ያኽል እንዲያው በጥራዝ-ነጠቅ ኪጠቀሙበት በቀር፤) ስንኳን ውሳጣዊ ባሕርዩን መረዳት፤ አፍኣዊ ገላውን አይተው ተነሹን ከወዳቂው፣ ተነባቢውን ከባዕዱ፣ የሚጠብቀውን ከሚላላው፣ በፍቅደት የሚነበበውን በውሕጠት ከሚነበበው፣ አጎበሩ/ትርኣሱ የሚነሣበትን ከሚወድቅበት ጠባዩ፣ መለየት የማይችሉቱን ትታችዃቸው፤ ቅኔ ከነአገባቡ ጠንቅቀው ከሚያውቁት ትርጓሜ-መጻሕፍትንም አሳምረው ከሚያኼዱት መካከል ሳይቀር ብዙዎች “ችግሩ በቀላሉ የሚፈታ ተራ የቋንቋ ጣጣ ነው” በሚለው ሸፍጥ ሲታለሉ ይታያሉ። 

የቅዱሳት መጻሕፍት ቋንቋ፣ የክርስትና ቋንቋ
ቅዱሳት መጻሕፍት የተደረሱት በመንፈስቅዱስ ነው። እንዲህም ስለኾነ፤ የምስጢራቸው ምንጭ ሰማያዊ፣ መንፈሳዊ ነው። “ወተናገሮ እግዚአብሔር ለአብርሃም በልሳነ-ፍጥረቱ” እንዲል፤ ከሰማይ የመነጨው ምስጢር በምድራዊ ቋንቋ ተገልጧልና ሰማያዊው ምስጢር ቀድሞ ለተገለጠበት ምድራዊ ቋንቋ ትኩረት መስጠት ያሻል ከተባለ ደግሞ፤ ያ ቀዳሚ የአብርሃም ቋንቋ ዕብራይስጥ እንጂ ጽርእ (ግሪክኛ) አይደለም። በርግጥ ከአሕዛብ ወገን ክርስቶስን አምነው የተቀበሉት አብዛኞቹ በጽርእ ቋንቋ እና ባህል ተጽእኖ ሥር ስለነበሩ፤ ሐዋርያት ወንጌልን ሲጽፉም ኾነ ላንዱም ላንዱ አካባቢ መልእክት ሲልኩ የተጠቀሙበት ቋንቋ ጽርእ ነበር። እንዲህ ስለኾነ ግን ጽርእን የሐዲስ ኪዳን መሠረታዊ ቋንቋ አያደርገውም። ምክንያቱም ሐዋርያት ዕብራውያን ናቸው። ጌታም ያስተማራቸው በዕብራይስጥ (በአራማይክ) ነው። የየዐይነተኛ ዕሳቤዎቹ ጸዋትወ-ምስጢር (category = “ምስትውዳይ”) የተተከለው ለነቢያትም፣ ለጌታም፣ ለነሱም የጋራ መግባቢያ በነበረው ቋንቋ ሕግ እና ሥራት (grammar, idiom) ነው። አግባቡም (its logic) በሊሁ ልማድ የተወሰነ ነው። ስለዚህ በቅጥነተ-ልብ ካስተዋልነው ሐዋርያት ወንጌልንም ኾነ መልእክቶቻቸውን ሲጽፉ ገና በማዕርገ-ኅሊ ሳለ (at the level of thought) ከዕብራይስጥ ወደጽርእ መልሰው ነውና፤ እነሆ የጽርኡ ወንጌልም ኾነ መልእክት በዕብራይስጥ ታስቦ የተነገረው ነገር ቅጂ ኾኖ እናገኘዋለን። ቅጂነቱ ግን የመጀመሪያ እና በገዛ ደራስያኑ--ከጽሑፍ ወደ ጽሑፍ ያይደለ ካፍ ወደ መጣፍ--የተከናወነ እንደመኾኑ መጠን፤ የተከበረ ቦታ ሊሰጠው ይገባ ይኾናል። ከዚህ አልፎ ግን ጽርእን እንደልዩ እና ብቸኛ የክርስትና ቋንቋ ማየት--ይልቁንም የሐዲስ ኪዳን ጸሐፊዎችን በጽርእ ፍልስፍና (እ)ሥር እንደነበሩ መገመት--ግልብነት ነው።
ለምሳሌ ያኽል በዮሐንስ ወንጌል “ቀዳሚሁ ቃል” ያለውን ለዕብራውያን አስተሳሰብ ባዕድ የነበረ የጽርእ ፍልስፍና አስተዋጽኦ ለማድረግ የሚሞከረው ነገር ፉርሽ ኾኖ እናገኘዋለን። የዚህን ኀይለ-ቃል ትርጕም አበው እንደሚፈትቱልን ኦሪት “በቀዳሚ ገብረ ሰማየ ወምድረ” (“በቀዳማዊ ቃሉ...”) ያለችውን አስታውሶ፤ በዚያው መሠረት ላይ “ቀዳሚሁ ቃል” (ያ ቃል-- በኦሪት ዓለምን እንደፈጠረ የተነገረለት ቀዳማዊ ቃል) ሥጋ ለበሰ በማለት በጊዜው ጊዜ የፈጸመውን ቸርነት ከሚነግረን በቀር፤ ከጽርእ ፍልስፍና ለቅዱሳት መጻሕፍት ስሯጽ ኾኖ የገባ “የሎጎስ ታኦርያ” አይደለም። በዚህም የመሰለውን ኹሉ ልብ ይሏል።
ይህ እንዲህ ነው፤ ይኹን እንጂ አሕዛብ እውነተኛውን ፈጣሪያቸውን አምነው ሕይወታቸውን በክርስትና መንገድ ለመቀጠል ቅዱሳት መጻሕፍትን መመሪያቸው ሲያደርጉ፤ በዕብራይስጥ የተገለጠውን በጽርእም የተጣፈውን ሰማያዊ፣ መንፈሳዊ ምስጢር ለመረዳት እና ለማብራራት፤ የጽርኡን ቋንቋ እና ፍልስፍና በመሣሪያነት በስፋት ተጠቅመውበት እንደነበር አይካድም። የቋንቋውም ኾነ የፍልስፍናው መሣሪያነት ግን ሕፀፅ ያለበት ነው። (ሕፀፁን በምስክር አስደግፈን በሌላ ጊዜ እናሳያለን።)
ኢትዮጵያ በበኩሏ ከእስራኤል ጋር እንደ እስራኤል ብሉያትን ይዛ የቆየች እና ከጽርእ ቋንቋ እና ባህል ቀጥተኛ ተጽእኖ ውጭ የነበረች በመኾኗ ላይ፤ ሐዲሳትን ከብሉያት አስማምታ ስትቀበል መጻሕፍቱን እንደጥንቱ ለሰማያዊው፣ ለመንፈሳዊው ምስጢር መግለጫነት ምቹ ወደኾነው ወደባሕርያዊ ልሳኗ ወደግእዝ መልሳ ነው። ያውም በወቅቱ። እንደ ዐይናማው ሊቅ እንደ አለቃ አያሌው አነጋገር፦ “ዓለም ልቡ ሳይሸረሙጥ!” አለቃ አያሌው ይኽንን ሲሉ የሰማነው፤ ቅዱሳት መጻሕፍትን እንደገና ከዕብራይስጥ እና ከጽርእ አስማምቶ እንዲተረጕም በተሠየመ ኮሚቴ ውስጥ ሲሠሩ፤ የጽርኡን እናት ለመወሰን በነበረው ጥረት ከጽርኣውያኑ ወገን የተመደቡት ሊቃውንት “የኸ ነው ትክክሉ፣ የለም ያኛው ነው” በመባባል በትክክለኛው አብነት (version) ሊስማሙ ባለመቻላቸው ሥራው መቋረጡን ሲያስታውሱ ነበር። እንደርሳቸው አገላለጽ የአብነት ልዩነቱ እየተስፋፋ የኼደው ዓለም ልቡ በመሸርሞጡ ምክንያት ነው። 
ከዚህ አያይዘን ግእዝ ከዕብራይስጥ ጋር እንዴት ያለ ዝምድና እንዳለው ብናትት መልካም በኾነ ነበር፤ ነገር ግን (እንዲያው በከንቱም ቢኾን) ከወዲህ ወዲያ ለምንዋትትበት የግል ግዳጅ ጊዜ እያጠረን ስለተቸገርን አኹን አልፈነዋል። ብንኖር፣ እግዜርም ቢፈቅድልን በሌላ ጊዜ ተመልሰን እንተነትነዋለን...

በምስጢረ-ሥጋዌ በኩል ላለው ክርክር ዋናው ቊልፍ፦ የቅዱስ ቄርሎስ አገላለጽ
በጉባኤ-ኒቅያ የሃይማኖት ርትዐት (የሃይማኖት ቀናነት/ቀጥተኛነት) መለኪያው አካላዊ ቃል በአብ ዕሪና እንዳለ ("ዘዕሩይ ምስለ-አብ በመለኮቱ" መኾኑን) ማመን እና ማስተማር መኾኑ ስለተገለጠ፤ ይህንኑ የተቀበሉ ሊቃውንት ርቱዐነ-ሃይማኖት ሲባሉ፤ ከዚህ የወጣ ነገር የሚያምኑ እና የሚያስተምሩቱ ግን መናፍቃን ተብለው ተለይተዋል። ዃላ ደግሞ በጉባኤ-ኤፌሶን አካላዊ ቃል ሰው ሲኾን፤ መለኮት ከትስብእት በተዋሕዶ አንድ አካል አንድ ባሕርይ መኾናቸው ተገልጦ፤ ይህንኑ የሚያምኑና የሚያስተምሩ ሊቃውንት የተዋሕዶ አበጋዞች ኾነው ሲከበሩ፤ ከዚህ ወጥተው የምንታዌ ዐሳብን ሊያራምዱ የፈለጉቱ ግን መናፍቃን ተብለው ተለይተዋል። በኤፌሶን ለነበሩት ሊቃውንት ዋና ፊታውራሪያቸውም ቅዱስ ቄርሎስ ነው። ቅዱስ ቄርሎስ ከመናፍቃኑ ጋራ የተከራከረበት እና ለምእመናን ያስተማረው ነገር ጭማቂው “አሐዱ ባሕርይ ዘእግዚአብሔር ቃል ሥግው” የሚል ነው።
ይኽንን ፍሬ-ነገር በስፋት እና በጥልቀት ያብራራባቸው የቅዱስ ቄርሎስ ድርሰቶች ዛሬ በተሟላ መልኩ የሚገኙት፣ በጽርእም፣ በሮማይስጥም/በላቲንም በቅብጥም፣ በሱርስትም፣ በዐረብም አይደለም። በግእዝ ብቻ ነው። እንዲህም በመኾኑ፤ በብጥስጣሽ መልኩ ብቻ የሚገኘውን የጽርኡን እናት (ኦሪጂናሌ) በኺደት ለማሟላት ከግእዙ ሌላ ምንም ዐይነት ታማኝ ምንጭ ስላልተገኘ፤ ቫይሸር የተባለ ጀርመናዊ ምሁር የግእዙን ቄርሎስ በሰፊ ጊዜ እና ድካም ለጊዜው ወደጀርመንኛ መልሶ በ5 ቅጽ አሳትሞታል። ይህ የሚያሳየን፤ ግብፅን ጨምሮ ሌላው ዓለም በቀጠፋ ጥቅስ ሲማቅቅ፤ የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ሙሉውን ቄርሎስ ለአንድ ሺሕ ተእኩል ዓመታት (1500) ያኽል እያነበበች ስትተረጕም፣ እያራቀቀች ስታስተምር እነሆ እዚህ ደርሳለች። (ምናልባት ዛሬ ወንበሩ ሊታጠፍ ተቃርቦ እንደኾነ፤ ማዘን እና መጸለይ ልብ ያለው ምእመን ተግባር ነው።)
ታዲያሳ፦ የእኛዪቱም የኢትዮጵያ ርትዕት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን “ባሕርይ” እና “ህላዌ”፣ “አካል” እና “ግጻዌ/ገጽ”፣ እሊህንም የመሳሰሉትን ጸዋትወ-ምስጢራት (ዕሳቤዎች/ፅንሰ-ሐሳቦች) ጠንቅቃ ያልተረዳች ይመስል፤ “ለካ ቸግሩ የቋንቋ ኖሯል፤ አኹን ገና ገባኝ” ብላ ከደቂቀ-ልዮን፣ ከአሕማረ-ኬልቄዶን ጋራ አብራ መንጎድ ይገባታልን?

የሸፍጥ ለውጥ፦ ከ“ሞኖፊሳይት” ወደ “ኦርየንታል”
ሊቃውንት የወንጌሉን ቃል ተከትለው በግልጥ ቋንቋ “በኵሉ ግብሩ ወልድ ዋሕድ” በማለት ፍጹም አንድነቱን የሚመሰክሩለትን ሥግው ቃል (ሥጋ የለበሰ ቃል)፣ አምላክ ወሰብእ (ሰው የኾነ አምላክ) ክርስቶስን፤ ሮማውያኑ እንዲያው በጕሥዐተ-ኅሊና (በትቢት የተደፈነ ልባቸው በሚያገሳው ብስና የተሞላ አፋቸው እንዳመጣላቸው) ኾልተው (ኹለት አድርገው) ሲያበቁ፤ የቅዱስ ዲዮስቆሮስን የቀናች ሃይማኖት የጎደፈች ለማስመሰል፤ ተከታዮቹን “ሞኖፊሳይት” እያሉ ሲጠሩ መኖራቸው የማይካድ ነው። ነገር ግን ቅዱስ ዲዮስቆሮስም ኾነ ተከታዮቹ በቅዱሳት መጻሕፍት መሠረት ላይ የጸናውን እና ከርቱዐነ-ሃይማኖት አባቶቹ እና ወንድሞቹ አገላለጽ የተስማማ መኾኑ በጉባኤ-ኤፌሶን የተረጋገጠለትን የቅዱስ ቄርሎስን ትምርት ጠብቀው ከመገኘታቸው በቀር፤ በትምርት ገበታ አንድ ቀን ታይቶ የማይታወቅ አውጣኪ የተባለ የመኳንንት እና የወይዛዝርት አጫዋች መነኩሴ መሠረተው ከሚባለው የ“ሞኖፊሳይት” አስተሳሰብ አንዳችም ንክኪ እንዳልነበራቸው የሮማውያኑ ቅሉ ኾዳቸው የሚያውቀው ነገር ነበር። ነገር ግን ቅዱስ ዲዮስቆሮስንም ኾነ ተከታዮቹን ማንቋሸሻ ሌላ ምክንያት ቢያጡ፤ በምስጢር ረገድ እዚህ ግባ በማይባለው በአውጣኪ ስም ተፈጠረ ያሉትን ኑፋቄ የዲዮስቆሮስ እና የተከታዮቹ ትምርት እንደኾነ አድርገው በማስመሰል ያለስማችን ስም ለጥፈውብን ኖረዋል።
ዛሬ ካንገት በላይ በጀመሩት ዝምድና “ሞኖፊሳይት” ብሎ ያለስማችን መጥራቱን አግባብ እንዳልነበረ በማመን ሰርዘነዋል ብለው ሲተውት፤ በዚያው አንጻር እምነታችንን በትክክል በሚያንጸባርቀው የቅዱስ ቄርሎስ ቃል መሠረት “ሚያፊሳይት” (ውሉደ-ተዋሕዶ) ሊሉን በቻሉ እና በተገባ ነበር። እነርሱ ግን ያንን መንገድ አልተከተሉም። ከሃይማኖታዊ መታወቂያ ዘለው ወደመልክአ-ምድራዊ አጠራር ገቡና “ኦሪየንታል” አሉን እንጂ። ለመኾኑ ኢትዮጵያ “ኦርይንት” ናት? ግብፅስ ብትኾን? ሌሎቹስ?... በዚህ ዐውደ-ነገር (በዚህ ነገር ትይይዝ) “ኦርየንት” ማለት’ኮ ሮም በኹለት ተከፍላ ምዕራቡ “ኦክሲደንት” ሲባል ቀሪው ምሥራቃዊ ክፍሏ ይጠራበት የነበረ ቃል ነው! (ኦርየንት + ኦክሲደንት = ሮም) ለመኾኑ እኛ መቼ የሮማ አካል ነብረን እናውቀለን? ወደፊትስ? ምናልባት ይዳዳን ይኾን እንዴ? (የሳት ልጅ ዐመዶች!)
ወዳጆች፦ እውነት እና ዕውቀት ወደቊሳዊ መረጃነት እና የመረጃ ይዞታ ዘቅጠው ባለበት (mere information በኾኑበት)፣ በገንዘብ በሚሸጡ እና በሚገዙበት “በ21ኛው ክ/ዘመን”፤ በኼድንበት ኹሉ፤ በዚህም በዚያም ብሎ ከርሡን የሚያገለግል እንጂ ጽድቅን የሚያስባት ለማግኘት ጭንቅ ኾኗል። “ለጽድቅ ኢንዜከራ ወኢትዜከረነ ጽድቅ!” አሉ፤ ባለቅኔው። “እውነትን አናስባትም እሷም አታስበንም!” ማለት ነው። ስለዚህ፦ ጠንቀቅ ማለት አይሻልም?!

በሉ ለጊዜው በዐይናማው ሊቅ፣ በቅኔ ፈጣሪው በመልአከ-ብረሃን አድማሱ ጀምበሬ መወድስ እንሰነባበት፦

እንትኰ በለሰ እመ-በላዕክሙ ወተጋባእክሙ ደርገ ኀበ-ሀለወ ገደላ
አንስርተ-ዲዮስቆሮስ ሊቅ ሊቃውንተ-ጎንደር ገሊላ
እሞትክሙ ሞተ ዘኢዩኤል ወእምየብሰት እስከ-ፍጻሜነ ዜናክሙ ሰግላ
በሊዐ-እክለ-ባዕድ እስመ ውእቱ
ዘበርእሰ-ነቢይ አብቈለ አፈ-አንበሳ-ሐቅል አሜከላ
ማዕዳኒ እንዘ-ነውር በትፍዐ-ጽልዕ መሐላ
በዐልተ-በለስ እፎኑመ ጸውዐተክሙ ለበዐላ
ይገብሩኑ ኅቡረ በዐለ-ሐሤት ወተድላ
ደዋርህ (አርጋብ) ምስለ-አንቄ ወበግዕ ምስለ-ተኵላ

(እምየዋ! እምየ አድማሱ ጀምበሬ። ምነው በዕድሜ ደርሰን ዐይንዎን አይተን ድምፅዎን ሰምተን በነበር። ዛሬማ ቸልታችንን ዕድሜ ይንሳው እና ኹሉን ነገር ችላ ብለን ለነአባ እንቶኔ ስለተውነው፤ እንደናንተ ያሉቱን ሊቃውንት አሟጥጠን ጨርሰን፤ ቤተክሲያናችን ቀኝ እና ግራቸውን በማይለዩ ገላግልት እየተወከለች የነውር ማዕድ ትፈተፍት ይዛለች። ይኸ ቀን ያልፍ ይኾን?!)

ፍ.ታ.ፈ.


12 comments:

Anonymous said...

ጽሑፉ ታላቅ መልእክት ያለው በበሳል ዝግጅት የቀረበ ነውና ለዚህ የደከሙ ሁሉ የተዋሕዶ አምላክ በረከቱን ያድላቸው እስበስ እንወያይበትና የበለጠ ግንዛቤ እናገኝ ዘንድ ኢትዮጵያ ያዘጋጀችው የ9ኛውን የኦሪየንታል ኦርቶዶክስ እናየሮም ካቶሊክ የጋራ ኮሚሽን ስብሰባ ውጤትና ጉዳዩ ምን ደረጃ ላይ እንዳለ ብታሳውቁን። በተጨማሪ በዚህ ጉዳይ ትክክለኛው የሲኖዶሳችን አቋም ምን እንደሆነ ቢብራራ መልካም ነው። ሁላችንም ደጋግመን ጸሎተ ሃይማኖትን ማጥናት መጸለይ ለልጆቻችንም ይህንኑ ማድረግ ይገባናል።
አንድ ጌታ አንድ ሃይማኖት አንዲት ጥምቀት።

Anonymous said...

I am unable to understand what you guys posted here or the article. Please rewrite it in Amharic where many of your reader can and read and understand the main concept of the article.

MAH,USA

Anonymous said...

ለሁለተኛው ጸሀፊ ይሄንን የመሰለ ሙሉ ገጽ የአማርኛ ጽሁፍ መረዳት እንድትችል ትርጉሙ ባጭሩ 'መች ተለመደና ከተኩላ ዝምድና' ማለት ነው።

Anonymous said...

Honestly speaking the article is not written in an easy language where every reader can understand.It shows no clear presentation.I would like if you write it again.

Anonymous said...

ትክክለኛው፡የተዋሕዶ-ኢትዮጵያ፡ነገረ-መለኮ
ትና፡የእምነት፡ታሪክ፡በተዋሕዶ፡ልጆች፡እንዲህ፡ነ
ው፡መገለጽ፡ያለበት!በርቱ!እንበርታ!!

ነጭ፡ለባሾችን፡በሱስንዮስ፤ዘመን፡አባቶቻችን፡በስ
ንት፡ተጋድሎ፡አስወገዱ።ዛሬ፡ቀን፡ቀንቷቸው፡ሠ
ራቶቻቸውን፡እመሃከላችን፡ገብተው፡ተዋሕዶን፡
"ለማፍረስ"እየተገዳደሩን፡ይገኛሉ።

የሮሙ፡ሽርጉድና፡በታቦተ፡ጽዮን፡"ላይ"ከዚያ፡ወ
ዲህ፡የሚሠራው፡የጥፋት፡ሥራ፡ሁሉ፡የአውሬው፡አ
መጽ፡ምልክት፡እንደሆነ፡እናውቃለን።

የእግዚአብሔር፡ቁጣ፡እየነደደ፡እንደሆነና፡ታቦቱን
ና፡ተዋሕዶ-ኢትዮጵያን፡ለማጥፋት፡የሚጥሩት፡
ሁሉ፡ፍርዳቸውን፡እንደሚቀበሉ፡እናምናለን።

የዋይታው፡ጊዜ፡ደርሷል!!

የተዋሕዶ፡ልጆች፡ከቅዱሳን፡አባቶቻችንን፡በተሰጠ
ን፡ትምህርት፡መሠረት፣ለቀናዋ፡ሃይማኖት፡መስዋ
እትነት፡ለመክፈል፡መዘጋጀት፡እንዳለብን፡አባታ
ችን፤ሊቀ፡ሊቃውንት፡አያሌው፡ታምሩ፡ያስተማሩን
ን፡ልብ፡እንድንል፣መድኃኔ፡ዓለም፡ክርስቶስ፡ይርዳ
ን!!

ቤዛይተ፡ዓለም፡ተዋሕዶ-ኢትዮጵያን፡አስቢን።

ሳሙኤል፡ዘአሰቦት።

Geez Online said...

Admittedly, this article is not a piece of cake. It is not a news item that is meant for the consumption of a majority of readers. Rather, it is a response to one of the events that caught the attention of our vigilant eye and, as the DS editors indicated in introducing the piece, in order to understand our point, it is helpful to read that particular news which they posted earlier this (Ethiopian) month.

Now, anyone who could not follow the arguments presented here even after knowing the issue we were impelled to stand against, may just ignore the piece. Without necessarily generalizing, though, that all readers would do the same and hence it was not worth posting it here. We believe there are people out there who have a good command of Geez and who speak archaic Amharic way better than we do. After all, we are “geezonline.org” and we want our blog (where we originally posted this article) to provide a chance, as much as possible, to learn Geez and archaic Amharic (the Amharic which our scholars employ in their interpretations of the Scriptures).

This said, however, we realize that we should have provided the definitions of terms like “monophysite” and “miaphysite” and of statements like “በኵሉ ግብሩ ወልድ ዋሕድ” As regards to the Meweddes Qene, we initially intended to translate it into Amharic, but again, we thought it would still remain obscure unless we provide information about the context it was composed in and a lengthy explanation about the wax used to express the gold. If we were to do that, it felt like it needed a separate post of its own. So we just left it at that for anyone who can understand it by him/herself.

Let us now fix some of the problems. “ስለተዋሕዶ ትስብእት ወመለኮት” ማለት “ስለ መለኮትና ትስብእት ተዋሕዶ” ማለት ነው። “በኵሉ ግብሩ ወልድ ዋሕድ” ማለት “በሥራው ኹሉ አንድ ወልድ” ማለት ነው። “አሐዱ ባሕርይ ዘእግዚአብሔር ቃል ሥግው” ማለት በግሪክኛ “ሚያፊሲስ ቱ ቴው ሎጉ ሴሳርኮሜና” በእንግሊዝኛ “One united nature of God the Word Incarnate” በዐማርኛ “ሥጋ የለበሰ የእግዚአብሔር ቃል ባሕርይ አንዲት ናት” ማለት ነው።

In order to understand the difference between “monophysite” and “miaphysite,” you may do well to read the article “mia vs monos” at:

If there is a demand for the Amharic translation of M.B. Admasu’s Qene, we are in a very lucky position to provide it, all the more as the author himself has supplied us with a brief description of the context in which he composed it. Just let us know of your interest.

Wishing you all a blessed (Tsome-) Nineveh and Lent

Geez Online said...

Sorry, the article "mia vs monos" is found at:

http://mia-ethiopia.blogspot.com/

Anonymous said...

Thanks so much! this is what we are not understand when we talk about religion. The truth is fading in our generation. leib yalew lib yebel

Anonymous said...

"f there is a demand for the Amharic translation of M.B. Admasu’s Qene, we are in a very lucky position to provide it, all the more as the author himself has supplied us with a brief description of the context in which he composed it. Just let us know of your interest."

Please let us read the said translation. Thanks

Anonymous said...

[GeezOnline, ባለፈው ክታባችን የጠቀስነው ቅኔ ትርጕም]

አባ አየለ የተባለ ካቶሊካዊ መነኵሴ፤ (በራሱ ምርምር አግኝቶት ሳይኾን ኢግናሲዮ ጕዪዲ የተባለ ጣሊያናዊ አዘጋጅቶ ያስቀመጠውን ገልብጦ) ለዶክትሬት ማዕርግ በበቃበት ጽሑፉ፤ ኢትዮጵያ ሃይማኖቷን ባተውቀው ነው እንጂ፤ ስለክርስቶስ “አካላዊ” ተዋሕዶ የምታምነው ነገር’ኮ ከሮማ ቤተ ክርስቲያን ትምርት አይለይም፤ ውስጡ ሲፈለፈል ያው “ኹለት ባሕርይ” የሚል ነው ለማለት ደፍሮ ነበር። ይኽንኑ ጽሑፉን በሮማ ካርዲናሎች መቅድም አሳጅቦ በጣሊያንኛ አዘጋጅቶ ባቀረበ ጊዜ፤ አቦ-አቦ እንጂ ሐይ የሚለው ባለማግኘቱ፤ ጥሩ ነገር የሠራ መስሎት ወዳማርኛ መልሶ ሊያሳትመው ችሏል። ደግነቱ ጊዜው ሊቃውንት ያልጠፉበት ዘመን ስለነበረ፤ አባ አየለ መጽሐፉን ከማን እንደቀዳው በሚገባ ባይደርሱበትም፤ የነገሩን ፍጹም ሐሰትነት ግን ከያቅጣጫው የተነሡ ሊቃውንት አስረድተዋል። ከነርሱም መካከል መልአከ ብርሃን አድማሱ ጀንበሬ ያባ አየለን “ተነ-ሐሳብ” (የዐሳብ ብናኝ) በትንትኑን አውጥተው ድራሹን ባጠፉበት “መድሎተ-አሚን” (= የሃይማኖት ሚዛን) በተሰኘ መጽሐፋቸው ገጽ 242 ላይ የሚከተለውን አስፍረውልናል፦

“ስንኳንስ ይህን ያህል ደም መፋሰስ በነበረበት በዚያ ጊዜ፤ ዓለም ኹሉ ተስማምቶ ኹሉም እንደ ሃይመኖቱ በየወደደው ይኑር በሃይማኖት ምክንያት መከራከር መጨቃጨቅ ይቅር ብሎ በወሰነበት ባሁኑ ጊዜ እንኳን ቢሆን፤ በፍቅር የሃይማኖትን ነገር ለመረዳት ወደካቶሊካውያን ዘንድ የሚሔድ ኦርቶዶክሳዊ በኢትዮጵያውያን ውስጥ አይገኝም።
“የኸውም ሊታወቅ አሁን ባለንበት ባ፲፱፻፶፫ ዓ.ም. በጎንደር ያሉ ካቶሊካውያን ቤተ ክርስቲያን ሠርተው በሚየከብሩበት ቀን የጎንደር ሕዝብና ካህናቱን ሊቃውንቱን ጠሩ...
“አርቆ ተመልካቾችና አስተዋዮች የኾኑ የጎንደር ሊቃውንትና ሕዝብ ግን ድሮ የፈሰሰውን ያባቶቻቸውን ደም ካለመዘንጋታቸውም በላይ ይህ ጥሪ ዛሬም የተሰበሰበውን ሕዝብ ፎቶግራፍ አንሥቶ የጎንደር ሕዝብ የካቶሊክን ሃይማኖት ተቀበለ ብሎ ወደሮማና ወደ ሌሎችም አገሮች ለመላክ፤ ኋላም ለሚነሡ ታሪክ ጸሐፊዎች አባ አየለ ኣፄ ካሌብ ካቶሊክ ነበሩ ፱ቱ ቅዱሳን ካቶሊካውያን ነበሩ እያሉ ለሚጽፉት መሠረተ ቢስ ወሬ ማዳበሪያ እንዲኾን የተዘጋጀ ዘዴ መኾኑን በመገንዘብ ተማምሎና ተገዛዝቶ ሳይሔደላቸው ቀረ።
“በዚህም ጊዜ የዚህ መጽሐፍ ባለቤት መ.ብ. አ. ለጎንደሮች የሚከተለውን መወድስ አበረከተ።”

እንትኰ በለሰ እመ-በላዕክሙ ወተጋባእክሙ ደርገ ኀበ-ሀለወ ገደላ
አንስርተ-ዲዮስቆሮስ ሊቅ ሊቃውንተ-ጎንደር ገሊላ
እሞትክሙ ሞተ ዘኢዩኤል ወእምየብሰት እስከ-ፍጻሜነ ዜናክሙ ሰግላ
በሊዐ-እክለ-ባዕድ እስመ ውእቱ
ዘበርእሰ-ነቢይ አብቈለ አፈ-አንበሳ-ሐቅል አሜከላ

ማዕዳኒ እንዘ-ንዉር በትፍዐ-ጽልዕ መሐላ
በዐልተ-በለስ እፎኑመ ጸውዐተክሙ ለበዐላ
ይገብሩኑ ኅቡረ በዓለ-ሐሤት ወተድላ
ደዋርህ (አርጋብ) ምስለ-አንቄ ወበግዕ ምስለ-ተኵላ

መልአከ ብርሃን አድማሱ በዚሁ መጽሐፋቸው “ያልቈጠሩትን ቅኔ እፈታለኹ ማለት ያላሳደጉትን ውሻ ጆሮ መቈንጠጥ ነው” ያሉትን አንብበናል። መልአከ ብርሃን ይኽንን ያሉበት ምክንያት አባ አየለ በመጽሐፉ የጠቀሳቸውን የኢትዮጵያውያን ሊቃውንት ቅኔ ምስጢር ስንኳን ድርሱን ገመገሙን ሳያገኘው እንዲያው በድፍረት ለራሳቸው ለቅኔው ባለቤቶች “እንዲህ ማለታችሁ እንዲህ ማለታችሁ ነው” እያለ ሊዘላብድ መሞከሩ ገርሟቸው ነው። እኛ ግን ራሳቸው የቅኔው ባለቤት በሰጡን ቁልፍ አማካይነት የሐሳባቸውን መነሻ እና መድረሻ ስለተረዳን ፍቺውን እንደሚከተለው አቅርበነዋል። እንዲህም ኾኖ ባፈታታችን የሙያ ወይም የምስጢር ዳኅፅ የታየው ሊቅ ሊያርመን ቢሻ ዕርማቱን በደስታ እንቀበላለን።

የሊቅ ዲዮስቆሮስ ንስሮች የገሊላ/የጎንደር ሊቃውንት ሆይ፦
ያችን [የባዕድ] በለስ ብትበሉ፤ ጥንብ ባለበትም በዚያ ባንድነት ብትሰበሰቡ ኖሮ
የኢዩ[ሄ]ኤልን ሞት በሞታችኹ፤ ዝናችኹ/በለስም እስክፍጻሜያችን በደረቀች ነበር።
በነቢዩ ራስ ላይ እሾኽ/የዱር አንበሳ አፍን ያበቀለበት (አንበሳ እንዲሰብረው ያደረገው)
የባዕድን እኽል መብላት ነውና።

ማዕዷም በመሐላ/ጠብ ትፋት የተነወረ ሲኾን
የበለስ ባለቤት እንደምን ለበዐሏ ጠራቻችኹ?
ዶሮች (ርግቦች) ከጭልፊቶች፣ በጎች ከተኩሎች ጋራ
ባንድነት የደስታና የተድላ በዓልን ያደርጋሉን?


ታሪክ


በመጽሐፈ-ነገሥት ተመዝግቦ እንደሚገኘው፤ አንድ ነቢየ-ጽድቅ (እውነተኛ ነቢይ) ከይሁዳ ወደቤቴል ደርሶ ሲመለስ እሰው ቤት ገብቶ እኽል እንዳይቀምስ ታዝዞ ሳለ፤ በባዕድ ነቢየ-ሐሰት (በማያውቀው ሐሰተኛ ነቢይ) ተታልሎ በዚሁ በሐሰተኛው ነቢይ ቤት ገብቶ በመብላቱ ምክንያት፤ የዱር አንበሳ በመንገድ አግኝቶ ገድሎታል። ይኸውም ድንገተኛ ነገር ሳይኾን መቅሠፍት መኾኑ ሊታወቅ አንበሳው ነቢዩን ቢሰብረውም ቅሉ ሬሳውን ሳይበላው፣ በቅሎውንማ ጭራሽ ሳይሰብረው ተገኝተዋል (1ነገ 13፡12-30)። የብሉይ ሊቃውንት እንደሚነግሩን የዚያ ነቢየ-ጽድቅ ስሙ አዶንያስ ወይም ኢዩሄኤል ይባላል።

በሌላ በኩል ደግሞ ጌታችን ባንድ ወቅት ከቅጠል ብቻ በቀር ፍሬ ያጣባትን የበለስ ዛፍ “እንግዲህ ወዲህ ለዘላለም ፍሬ አይገኝብሽ” ብሎ እንደረገማት፤ እሷም ወዲያውኑ ፈጥና እንደደረቀች በወንጌል እናነባለን (ማቴ 21፡19)።

ከዚህ በመነሣት የቅኔውን ምስጢር እንመልከት።

ምስጢር

እውነተኞቹ ኦርቶዶክሳውያን የጎንደር ሕዝብ እና ሊቃውንት ከሐሰተኞቹ ከካቶሊካውያን ማዕድ አንሳተፍም በማለታቸው ሊቁ መ.ብ. አድማሱ ጀንበሬ የተሰማቸውን የደስታ እና የአክብሮት ስሜት ለመግለጥ ባበረከቱት መወድስ፦ ጎንደሮች ድግሱን በልተው ቢኾን ኖሮ፤ እንደ ኢዩሄኤል ያለ አሟሟት ይሞቱ ነበር፤ ታሪካቸውም ጌታ ለዘላለም ደርቃ እንድትቀር እንደረገማት ፍሬ-ቢስ በለስ ምንምን የሚወሳ ፍሬ የሌለው ከንቱ ኾኖ ይቀር ነበር ብለዋል።

የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን በበኩሏ፤ ድሮ የቅዱስ ዲዮስቆሮስን ጥርስ መስበሯ ጽሕም መንጨቷ፣ ተከታዮቹንም ማሳደዷ፤ ወደኢትዮጵያም ዘልቃ ገብታ በገዛ እጃችን (በሱስንዮስ) ስንትና-ስንት ሺሕ ነፍሳት ማስጠፋቷ ሳያንሳት፣ ትናንት በፋሺስቶቹ ዘመን የደብረ-ሊባኖስን መነኮሳትና አገልጋዮች ጨምሮ ስፍር ቊጥር የሌለው የኢትዮጵያን ሕዝብ ለማስጨረስ መሣሪያ ባርካ የላከች መኾኑን ታሪክ መዝግቦታል። ታዲያ እንዲህ ያለችው የበደል ባለቤት (በዐልተ-በለስ) ይኽንኑ በደሏን በምትችለው ክሳ በቀረው ይቅርታ ለምና በዕርቅ ሳታደርቅ፤ የሃይማኖቷንም ጥመት በትሕትና ሳታቃና፤ ኑ በዓሌን አክብሩልኝ ድግሴን ብሉልኝ ብላ እንደምን ልትጋብዝ እንደቻለች ሊቁ በወቀሳ አንክሮ ጠይቀዋል።

በመጨረሻም ረ ለመኾኑ ርግብ እና ጭልፊት፣ በግ እና ተኵላ መች አንድ ላይ ይውላል? በማለት ደም በዕርቅ ሳይደርቅ፣ ሃይማኖትም በትሕትና ሳይቀና፣ ኦርቶዶክስ እና ካቶሊክ በደስታ እና በተድላ እንደማይገናኝ አስተምረውናል።

ዘቦ ዕዝን ሰሚአ ለይስማእ!

Geez Online said...

ጽሑፋችንን እዚህ ላመጡት "አኖኒም" እግዜር ይስጥልን። እንዴት ፈጣን ነዎት! ኾኖም ግን ጥቂት ዕርማት አድርገንበታልና አንባብያን በቦታው ልትመለከቱት ትቸላላችኹ። እዚህም ቢኾን፤ የትኳኵሶቹን ዜናዎች ቦታ የሚያጣብብ ካልኾነ ራሱን አስችለው እንዲለጥፉት አርታዕያኑን እንጠይቅ ይኾናል። ብዙ ጊዜ ከሦስት እና አራት አስተያየት በላይ የሚያነብ ስለሌለ እንጂ ይኸውም ሊበቃ ይችላል።

ለማንኛውም የእናት ምክታቡ መገናኛ እነሆ፦

http://www.geezonline.org/

Anonymous said...

"ኧረ፡ለመኾኑ፡ርግብ፡እና፡ጭልፊት፣በግ፡እና፡ተ
ኵላ፡ መች፡አንድ፡ላይ፡ይውላል?"
ይህ፡ደጋጎቹ፡የቀድሞ፡አባቶቻችን፡የወሰኑልን፡የድ
ንበር፡ቃል፡ነው።

መጽሐፍም፡የአባቶችህ፡ያቆሙልህን፡ድንበር፡አክ
ብር፤ጠብቅ፤አትለውጥ፡ብሎ፡ያስተምራል።

ምን፡ያደርጋል፡ታዲያ፡እነ፡እንቶኔ፡ተኩሎች፡ሆነ
ው፡ከተኩሎች፡ጋር፡አብረው፡መንበረ፡ጽባዖት፡ግቢ
ያችን፡ዘልቀው፡ገቡ።በመላ፡ኢትዮጵያም፡ያውኩን፡
ጀመር...

አጉሎቹ፡አጥፍተው፡የጠፋሉ፡እንጂ፡የተክለ፡ሃይማ
ኖትን፡ሃይማኖት፡አያጠፏትም!የእኛን፡ተጋድሎ
ም፡ይጠይቃል።አሊያ፡እንደ፡ሟሟ፡ጨው፡መጥፋ
ት፡ይመጣል!!!


በርትተን፡ሕገ-ወጦቹን፡በማስወግድ፣ተዋሕዶን፡እ
ናክብራት፣እናስከብራት፣እንክበርባት!

"በመከራ፡ቀን፡ጥራኝ፣
አድንህማለሁ፡አንተም፡ታከብረኛለህ።" ምዝ.49 ቁ.15

እሪ፡በይ፡ተዋሕዶ-ኢትዮጵያ!

ቤዛይተ፡ዓለም፡ተዋሕዶ-ኢትዮጵያን፡አስቢን!

መድኃኔ፡ዓለም፡ክርስቶስ፡ይታረቀን።

ሳሙኤል፡ዘአሰቦት።

Blog Archive

የአቡነ ጳውሎስ "ሐውልተ ስምዕ"

ነጻ ፓትርያርክ ምርጫ ቢሆን ኖሮ ማንን ይመርጡ ነበር? እንበልና ሁሉም ነገር ሥርዓቱን ጠብቆ የተከናወነ የእጩዎች ምርጫ ቢሆን ኖሮ፣ አሁን የምናነሣቸው ጉድለቶች ባይኖሩ ኖሮ፣ 6ኛው ፓትርያርክ እንዲሆን የምትመርጡት ማንን ነበር? (ማሳሰቢያ፦ አሁን ያለው ክፍፍል እና የመንግሥት ተጽዕኖ ባይኖር ኖሮ ተብሎ የሚመለስ ጥያቄ ነው። የምን “ባይኖር ኖሮ ነው” የሚል አስተያየት ካለዎትም እናከብራለን።)