April 27, 2011

በዓባይ ወንዝ ላይ ቤተ ክርስቲያን የነበራት ታሪካዊ ሚና ምን ነበር፤ አሁንስ ምን ዓይነት ሚና መጫወት ትችላለች???

(በፍቅር ለይኩን  ከደቡብ አፍሪካ):- የታሪክ መዛግብትና ሊቃውንት የሚነግሩን ታላላቅ የዓለማችን ሥልጣኔዎች መነሻ ወንዞች እንደሆኑ ነው። በዚህም በዓለማችን ታሪክ በግንባር ቀደምትነት ከመዘገባቸው ታላላቅ ሥልጣኔዎች (The Great World Civilizations) መካከል የሜሴፖታሚያ፣ የፋርስ፣ የባቢሎን፣ የግብጽ፣ የቻይና፣ የአሲሪያን፣ የግብጽና የእኛይቱ ኢትዮጵያ ሥልጣኔዎች መነሻ ወንዞች እንደሆኑ ልብ ይሏል። ለእነዚህ ግዙፍ ሥልጣኔዎች ከፍተኛውን ሚና ካበረከቱት ወንዞች መካከል የኤፍራጥስና የጤግሮስ፣ ያንጊቲዝና የቢጫ፣ አማዞንና ዓባይ/ናይል በዋናነት የሚጠቀሱ ናቸው።
መጽሀፍ ቅዱስም ሰለ ኤደን ገነት ሲተርክ የኦሪት መጽሀፍ ጸሀፊ ሊቀ ነቢያት ሙሴ በገነት ዙሪያ ስላሉት ወንዞች በዘፍጥረት መጽሀፍ እንዲህ ገልጾታል፦

". . .ወንዝም ገነትን ያጠጣ ዘንድ ከኤደን ይወጣ ነበር፤ የንደኛው ስም ፊሶን ነው፤ የሁለተኛውም ወንዝ ስም ግዮን ነው፣ እርሱም የኢትዮጵያን ምድር ሁሉ ይከብባል። የሦስተኛውም ወንዝ ስም ጤግሮስ ነው፣ እርሱም በአሶር ምስራቅ የሚሄድ ነው። አራተኛውም ወንዝ ኤፍርጥስ ነው።"
                                                                                         ዘፍጥረት ፪፥፲_፲፬

በተለምዶ የታሪክ አባት (The Father of History) ተብሎ የሚጠራው ግሪካዊው  ሊቅ ሄሮዶቱስ ሰለዓለማችን ታላላቅ ሥልጣኔዎች በጻፈው የታሪክ ድርሳን ውስጥ ግብጽን የዓባይ ስጦታ (The Gift of Nile) ሲል ጠቅሷታል፤ ሰለ ኢትዮጵያ በጻፈው የታሪክ ዘገባ ላይም ሰለሀገራችንና ሰለ ህዝባችን ሲናገር፦ “የተፈጥሮን ውብትና ሀብት የታደሉ፣ የቅዱሳን አማልእክት ሀገር፣ ሰዎቻቸው ጥበበኞችና መልከመልካሞች፣ ወንዞቻቸው በተራራ ላይ የሚፈሱ፣ ፈውስና መድኃኒት ናቸው” በማለት ዘግቦአል፤ በእርግጥም ሄሮዶቱስ እንዳለው በዓለማችን ረዥሙ የሆነው የናይል ወንዝ፣ በዓለማችን ታሪክ የሰው ልጅ ያለፈበትን እጅግ ታላላቅና ውስብስብ የሆኑ ሥልጣኔዎችን ለተቀረው ዓለም በማበርከት ረገድ ለግብጾች ከባለውለታ በላይ ነው ቢባል ያንሰበታል እንጂ አይበዛበትም።

ዛሬ በዓለማችን ካሉ ዋና ዋና የቱሪስት መዳረሻ ሀገሮች ግብጽን ቁንጮ እንድትሆን ያደረጋት የዚሁ የዓባይ ወንዝ ትንግርታዊ በረከት ነው፣ ብቅርብ የወጡ መረጃዎች እንደሚያሳዩት በ2011 ከ14 ሚሊዮን በላይ በሚቆጠሩ ቱሪስቶች የግብጽን ምድር እንደረገጡና በዚህም ወደ 15 ቢሊዮን ዶላር የሚጠጋ የውጭ ምንዛሪ ማግኘት እንደቻለች መረጃዎች ይጠቁማሉ፤ በተጨማሪም የናይልን ወንዝ ተፋሰስ ተከትሎ እየተካሄደ ያለው የእርሻ ምርት፣ የመስኖውን እና የኃይል ማመንጫ የግድቦቿን ብዛት ለሚታዘብ ሰው ዓባይ ለግብጻውያን ሕይወታቸው ወይም እስትንፋሳቸው ነው የሚለው አባባል ምን ያህል እውነታ እንዳለው ምንም ሊታዘበው የሚችለው ሀቅ ነው።

በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ተማሪ በነበርኩበት ወቅት የግብጽንና የመካከለኛው ምስራቅን የፖለቲካ ታሪክ ያስተምሩን የነበሩት ፕሮፌስር በወቅቱ የናይል ወንዝ፣ የግብጽንና የተፋሰሱ ሀገራትንና እንዲሁም የመካከለኛው ምስራቅን ፖለቲካዊ ትኩሳት በማናርም ሆነ በማረጋጋት ረገድ የናይል ስጦታ የሆንችው ግብጽ የምትጫወተውንን ሚና እያስረዱን በነበረበት ወቅት ባዛው በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የሚገኙ ፕሮፌሰር የሥራ ባልደረባቸው ‘The Hydro politics of Nile’ በሚል በዓባይ ዙሪያ በኢትዮጵያ፣ በግብጽና በተፋሰሱ ሀገራት መካከል የነበረውን ፍጥጫ፣ ግጭት፣ ውሎችና ፖለቲካዊም ሆኑ ኢኮኖሚ አንድምታዎች የተነተኑበት መጽሀፋቸውን በመጥቀስ፣ ግብጽ በከፍተኛ ደረጃ በአሜሪካና በአውሮፓ ባሉ ታላላቅ ዩኒቨርስቲዎች የሚማሩ ዜጎችዋ በዋነኛነት የሚያጠኑት ትምህርት Hydrology እና Water Engineering እንደሆነ ከዚሁ መጽሀፍ በመጥቀስ የሰጡን መረጃ ግብጻውያን በዓባይ ጉዳይ ምን ያህል ቁርጠኛና የማያወላውል አቋም እንዳላቸው ያስገነዘበን ነበረ በወቅቱ።

በናይል ወንዝ ማኅበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ አንድምታ ዙሪያ ላይ ብዙ ጥናት ያደረጉት እኚሁ ምሁር ምናልባትም የሶስተኛው የዓለም ጦርነት መነሻ ወንዞች ሊሆኑ ይችላሉ በማለት ስጋታቸውን የገለጹበት ሁናቴ ነበር፤ እንዲሁም the influential head of the Environment Research Institute World Watch, ተጠሪ የሆኑት Lester Brown, በአንድ ወቅት እንዲህ ብለው ነበር "water scarcity, and that Egypt is unlikely to take kindly to losing out to Ethiopia."

እንዲሁም Dr Mohammad El Salim የተባሉ በካይሮ ዩኒቨርስቲ መምህርና ተመራማሪ "Ethiopia’s ambitious development plans, if implemented, will pose a grave threat to Egypt before the end of the century" በማለት በዓባይ ውኃ ዙሪያ በሚታቀዱ ልማቶች ላይ ሀገራቸው ያላትን ስጋት በግልጽ አስቀምጠውታል። ክቡራን አንባቢዎቼ ግብጽ ለዘመናት በዓባይ ዙሪያ የነበራትን ስጋት፣ ስሱነትና ማስፈራራት በበለጠ ለመረዳትና በዓባይ ዙሪያ በቂ ግንዛቤ ለማግኘት ከላይ የጠቀስኩትን መጽሀፍና ሌሎች በርካታ የሆኑ ጥናታዊ ጹሁፎችን ማንበብ እንደምትችሉ በመጠቆም ወደ ጹሁፌ ዋና ጭብጥ ላምራ።



መቼም በዓባይ ወንዝ ላይ ግብጻውያን ያላቸው የማያወላውል አቋም ምን ያህል ጥንካራና ብሄራዊ ስሜትን የተላበሰ እንደሆነ ብዙዎቻችን እንረዳለን ብዬ አስባለሁ። በዓባይ ዙሪያ የእስልምና ተከታዮችም ሆኑ በክርስትና እምነት የምንዛመዳቸው ወንድሞቻችን በዓባይ ዙሪያ ምንም ለድረድር የሚቀርብ ነገር እንደሌለ ፊት ለፊት ሲነግሩን እንደነበረ በበርካታ አጋጣሚዎች መጥቀስ እንችላለን። በክርስትና ሃይማኖት ምክንያት ለብዙ ዘመናት የተወዳጀናቸውና በተደጋጋሚ ለበርካታ ዘመናት በእስልምና እምነት ተከታዮች ለሚደርስባቸው መከራና ግፍ  አብዝተን የጮኽንላቸው ክርስቲያን ግብጻውያኑም ሆኑ ለእስልምና ሀይማኖት ታላቅ ባለውለታ የሆነችው ኢትዮጵያችን በናይል ዙሪያ እነዚህ የወዳጅነት ውለታዎች ምንም ሚና የሌላቸው በዚሮ የተባዙ እንደሆኑ በበርካታ አጋጣሚዎች ለመገንዘብ ችለናል። ስለዚህም መብታችንን ለማስከበር ወሳኙ ነገር አቅምን ማዳበርና የኢኮኖሚያችንን ኃይል ማጠናከር እንደሆነ ከተረዳን ውለን አድረናል።

እንዲህ በዓለም ዙሪያ በጦርነት፣ በርሃብ እና በድርቅ በድህነት ጥቁር መዝገብ ከመስፈራችንና ጩኸታችን ሁሉ ሰሚ ያጣ ከመሆኑ በፊት የዓባይ ውሃ፣ ግብጽ በእስልምና መዳፍ ስር ከዋለች በኃላ በአናሳዎቹ ክርስቲያን ግብጾች ሙስሊሞቹ ለሚያደርሱባቸው መከራና ሰደት በኢትዮጵያውያኑ ነገስታት እንደማስፈራሪያ ይጠቀሙበት እንደነበረ የታሪክ መዛግብት ይጠቁማሉ። ዓለማውያኑም ሆኑ የቤተ ክርስቲያናችን ታሪክ አዋቂዎች እንደሚነግሩን በተለያዩ ጊዜያት የተለያዩ ነገስታት ዓባይን በመገደብ ወይም የወንዙን አቅጣጫ በማስቀየር ክርስቲያን ወንድሞቻቸውን ለመከላከል እንደማስፈራሪያ ይጠቀሙበት እንደነበር ብዙ ማስረጃዎች አሉ።

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ለ1600 ዓመታት ጳጳስ ታሰመጣ የነበረው ከግብጽ ስለነበር እነዚህን አባቶች የማግኘት ጥያቄና የግብጻውያኑ ክርስቲያን ወንድሞቻችን ጸጥታንና ድኅነት ጉዳይ በከፊልም ቢሆን ከዓባይ ጋር ተያያዥነት እንደነበረው ብዙ መረጃዎችን መጥቀስ ይቻላል። ብጹእ አቡነ ጎርጎሪዮስ(ቀዳማይ) በጻፉት "የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ታሪክ" መጽሀፋቸው በዛግዌ ዘመነ መንግስት ወደ ኢትዮጵያ ተልከው የነበሩት ጳጳስ አቡነ ሳዊሮስ በግብጽ ሲኖዶስ የተመረጡ ሳይሆን በእስላማዊው ንጉስ በበድር አል ጀማል ትእዛዝ የተላኩ ጳጳስ እንደነበሩና ከሀገራቸው ንጉሱ ጋር ባደረጉት ስምምነት መሰረትም፤ በኢትዮጵያ ምንም ዓይነት ሥራ ከመጀመራችው በፊት በኢትዮጵያ ለሚኖሩ አርብ እስላሞች መስጊዶች እንዲሰሩ አደረጉ።

እስላሞቹም በኢትዮጵያ ላይ ሃይማኖታቸውን እንዲያስፋፉ የሐሳብ ድጋፍ ይሰጧቸው ጀመር፤ በእርግጥ እኚህ አባት ይሄን ያደረጉበት ዋንኛው ምክንያት እንደ አቡነ ጎርጎሪዮስ ገለጻ በግብጽ ያሉ ክርስቲያን ወገኖቻቸው የመከራ ቀንበር እንዲቀልላቸው ብለው እንደሆነ ያስረዳሉ፤ ይሁን እንጂ በወቅቱ ከኢየሩሳሌም በመቀጠል ቅዱስ የክርስቲያን ምድር ተብላ በምትጠራው በኢትዮጵያ ምድር መስጊዶች መታነጻቸው ያላስደሰታቸው ክርስቲያኖችና ንጉሱ በአስቸኳይ መስጊዶቹ እንዲፈርሱ በማድረጋቸው ይሄን ዜና የሰማው የግብጽ ንጉስ ለኢትዮጵያው ንጉስ ለግርማ ሥዩም በላከው አስቸኳይ መልእክት፦

"በሀገርህ የፈረሱት መስጊዶቻችን እንደገና ካልተሰሩ እኔም በግብጽ የሚገኙትን የኮፕት አብያተ ክርስቲያናትን እንዳልነበሩ አድርጋቸዋለሁ" በማለት ዛቻ የተቀላቀለበት መልክት ላደረሳቸው የግብጽ ንጉሥ የኢትዮጵያዊው ንጉሥ በላኩት የአጸፋ መልእክት፥ "ከግብጽ ቤተ ክርስቲያን አንዲት ድንጋይ ብታነሳ መካ ተሻግሬ የካአባን ድንጋይ አመድ አድርጌ ትቢያውን ካይሮ እልክልሃለሁ" በማለት ምላሽ እንደሰጡት አቡነ ጎርጎርዮስ በመጽሀፋቸው ገልጸውታል።

በሌላ በኩል አንዳንድ የአረብ ታሪክ ጸሀፊዎች እንደዘገቡት ደግሞ ኢትዮጵያዊው ንጉሥ "ከመካ የመስጊዱን ድንጋይ አስመጥቼ የፈረሱትን መስጊዶች አሰራልሃለሁ" በማለት የምጸት ምላሽ እንደሰጡት ዘግበዋል፤ በግብጽ ክርስቲያኖችና በኢትዮጵያውያኑ ክርስቲያኖች መካከል ለረጅም ዘመናት የቆየው ግንኙነት በመጥፎም በመልካም የሚነሱ ብዙ ታሪካዊ እውነታዎች ቢኖሩም በዋንኛነት ግን ግብጽ በእስላሞች እጅ ከወደቀች በኃላ ክርስቲያኖች ላይ ይደርስ የነበረውን ግፍ የኢትዮጵያ ክርስቲያኖችም ሆኑ ነገሥታቱ በዝምታ ያለፉበት ጊዜ እንደሌለ ከበቂ በላይ የታሪክ ማስረጃዎች እንዳሉ አንባቢያን እንዲያውቁት  መጠቆም እፈልጋለሁ።

ግብጻውያኑ ሙስሊሞች በክርስቲያኑ ላይ ያደርሱት ለነበረው ግፍ በዋንኛነት የግብጽ እስትንፋስ የሆነው የዓባይ ወንዝ ክርስቲያኖቹ ላይ ይደርስ የነበረውን ግፍ ለመከላከል ከማስፈራሪያነት ባሻገር በተግባር ዓባይን ለመገደብና የውኃውን አቅጣጫ ለማስቀየር የሞከሩ የኢትዮጵያ ነገሥታት እንደነበሩ ታሪክ ይመሰክራል። በጉልህ የሚጠቀሱትም ንጉሥ ይምርሐነ፣ ንጉሥ ሐርቤ፣ አጼ አምደ ጽዮን፣ አጼ ዳዊትና አጼ ዘርያአቆብ ናቸው። በተለይ ንጉሥ ይምርሀነ ዓባይን የመገደብ ሥራ በመጀመሩ በእጅጉ የተደናገጡት ግብጻውያን ወደ ኢትዮጵያ በላኳቸው መልእክተኞች ዓባይን መገደብ የሚያለቁት ግብጻውያን እስላሞች ብቻ ሳይሆኑ ክርስቲያን ወንድሞቻችሁም ጭምር ናቸው በማለት የተማጽኖ መልእክት በእስክንድሪያው ሊቀ ጳጳስ በአቡነ ሚካኤል በኩል ተልኮ እንደነበረ የታሪክ መስረጃዎች ይጠቁማሉ።

እንዲሁም አጼ ዘርያእቆብ በዘመናቸው በግብጽ ክርስቲያኖች ላይ ይደርስ የነበረውን ግፍ ለመበቀል የዓባይን ወንዝ ለመገደብና የውኃውን አቅጣጫ ለማስቀየር ባደረጉት ሙከራ ግራ የተጋቡት ግብጻውያን ወደ ንጉሡ በላኳቸው ከፍተኛ የእስልምና ታላላቅ አባቶች የተመራ ልኡካን ለአጼ ዘርያቆብ ብዙ ስጦታዎች፣ ብርና ወርቅ፣ የከበሩ ድንጋዮች እንዲሁም የተማጽኖ መልእክት ይዘው መጥተው ለነበሩት መልእክተኞች ባስተላለፉት መልእክት፦

"...ያመጣችሁት ብርና ወርቅ እንዲሁም ሌሎች ስጦታዎቻችሁ ለራሳችሁ ይሁኑ፣ እኔ የክርስቲያን ንጉሥ ነኝ ነገሥታቶቻችሁ በተደጋጋሚ በግብጻውያን ክርስቲያን ወንድሞቻቻን ላይ ለሚያደርሱት ግፍ በቀልን ላድርግ ብል እጅግ የከፋ ነገር ላደርስባችሁ እችል ነበር፤ ግና ሕዝቤና እኔ በንጹህ ኅሊና የምናመልከው ጌታዬ፣ አምላኬና ንጉሤ ኢየሱስ ክርስቶስ የፍቅር አምላክ ነውና ያስተማርኝ ቀኝ ጉንጭህን ለሚመታህ ግራውን ደግሞ አዙርለት ስለሚል ስለአምላኬ ፍቅርና ውለታ ስል ያሰብኩትን ሁሉ ትቼያለሁ መንግስታችሁ በክርስቲያን ግብጻውያን ወንድሞቻችን ላይ የሚያደረሰውን ግፍ ብቻ እንዲያቆም ንገሩት..." በማለት መልእክተኞቹን በሰላም ማሰናበታቸውን የሚገልጽ ደብዳቤ በአውሮፓ ሀገራት ማየቱን ለትምህርት በዛ የቆየ አንድ ወዳጄ አጫውቶኛል። ቤተ ክርስቲያኒቱም ሆኑ ነገሥታቱ ለዘመናት የግብጽ ክርስቲያኖችን ለመታደግ እንደማስፈራሪያ ይጠቀሙበት የነበረው የዓባይ ወንዝን የመገደብና አቅጣጫ የማስቀየር ሙከራን አሁን ላይ ሆኜ ሳስበው በዛን ወቅት ምን ያህል የኢኮኖሚ አቅም፣ ብቁ የሆነ የሰው ኃይል ወይም ባለሙያ ብርቱ ወኔና የበላይነት እንደነበራቸው የሚያሳይ ነው።

የውኃ ምህንድስና ባለሙያዎች እንደሚናገሩት እንኳን ዓባይን ያህል ግዙፍ ወንዝ ቀርቶ አነስተኛ ወንዞችን ለመገደብም ሆነ የፈሰት አቅጣጫቸውን ለመቀየር ብዙ አቅምና ባለሙያ እንደሚጥይቅ ያስረዳሉ፣ ታዲያ በዛን ጊዜ ይሄን ለማድረግ የሚያስችል እውቀቱም ሆነ ሀብቱ ነበር ወይ ብዬ ራሴን ስጠይቅ... በእርግጥም ከታላላቅ የአለት ተራራዎች እነዛን እስከዛሬም ድረስ በምን ዓይነት ቴክኖሎጂና ጥበብ እንደተሰሩ ምላሽ ያላገኙትን፣ የሰው ልጅ የስልጣኔ ታሪካዊ ትንግርት (Wonders of the World) የሆኑትን የላሊበላ ውቅር አብያተ ክርስቲያናትን ያነጹ፣ እነዛን ግዙፍ የሆኑ ሰማይ ጠቀስ የአክሱምን ሀውልቶች የቀረጹ ትውልዶች በነበሩባት ኢትዮጵያ ዓባይን የመገደብ ሂደት ከሚገባው በላይ ሊቀላቸው እንደሚችል በዘመኑ ከነበረው የምንህድስና የአርክቴክቸር ጥበብ አንጻር ልንገምት እንችላለን።

የሚገርመው ከቡዙ ዘመናት በኃላ ዛሬ በርሃብ አለንጋ እየተገረፈ ላለው ህዝባችን በደጁ በነጋ ጠባ የሚፈሱትን ወንዞች እንኳ በመስኖ በመጥለፍ ራሳችንንና ህዝባችንን ለመታደግ ያልቻልንበትን እንቆቅልሽ ሳስብ ግርም ይለኛል፤ ባለፉት ዘመናት ዓባይን ሰለመገደብ አይደለም ሰለዓባይ ኢትዮጵያዊነት ማውራት የግብጻውያኑን ዓይን ደም እንዲለብስ የሚያስደርግ በማንኛውም ሁኔታ ዓባይ ላይ ሀገራችን የምታነሳው ፍትሃዊ ጥያቄ ሁሉ ለድርድር የማይበቃበት ከንቱ ጩኸት ወደ ሆነበት፣ ከመፈራትና ከክብር ታሪካችን ተምዘግዝገን ወደ ታች የዘቀጥንበትን እውነታ እየመረረንም ቢሆን ለመቀበል የተገደድንበት አሳፋሪ ዘመናትን አሳልፈናል።

በ1970ዎቹና በ1980ዎቹ የዓለምን ህዝብ ሁሉ ጉድ ባሰኘና እንባ ባራጨ ረሃብ በብዙ መቶ ሺዎች የሚቆጠር ሕዝባችን በርሃብ መርገፉ ልባቸውን የነካቸው ኢትዮጵያውያን የውሃ ሀብት ምህንድስና የምጣኔ ሀብት ምሁራኖች እንዲህ ዓይነቱ ዘግናኝ እልቂት በሀገራችው እንዳይደረስና በምግብ እህል ራስን ለመቻል በጣና ዙሪያ አካባቢ ጥናት እየተደረገ የመሆኑ ዜና የደረሳቸው የወቅቱ የግብጽ ፕሬዝዳንት አንዋር ሳዳት ባደረጉት ንግግር እንዲህ ነበር ያሉት፦
“Any action that would endanger the waters of the Blue Nile will be faced with a firm reaction on the part Egypt, even if that action should lead to war. As the Nile waters issue is one of the life and death for my people, I feel I must urge the United States to speed up the delivery of the promised military aid so that Egypt might not be caught napping.”

ዛሬ ግብጽ በዓለም የፖለቲካ መድረክ ካላት ከፍተኛ ተሰሚነትና በአረቡ ዓለምና በመካከለኛው ምስራቅ የፖለቲካ ፍጥጫ ከምትጫወተው የማረጋጋት ወሳኝ ሚና የተነሳ የተናገሩት ሁሉ የሚሰማ፣ ያዘዙት ሁሉ የሚፈጸምላቸው ወደ መሆን የክብር ሰገነት የተሸጋገሩ በመሆናቸው ሀገራችን በዲፕሎማሲም ሆነ በኃይል በዓለም መድረክ ሳንሸማቀቅ መብታችንን የምናስከብርበት የኃይል ሚዛን ምን ያህል ወደግብጾች እንዳዘነበለ ሁላችንም የምንረዳው ሐቅ ነው። ያም ብቻ ሳይሆን በግብጽ ብሔራዊ ጥቅም ላይ ክርስቲያኖቹም ሆኑ ሙስሊሙ የግብጽ ሕዝብ ምን ያህል ትብብር እንዳላቸው በቅርቡ አምባገነኑን የኦስኒ ሙባረክን መንግስት ለመጣል በተደረገው ሰላማዊ ሰልፍ ያሳዩት ትብብር ምን ያህል ለብሔራዊ ጥቅማቸው በአንድነት የሚቆሙ እንደሆኑ የተረዳንበት የታሪክ አጋጣሚ ነው።

ከብዙ ዘመናት በኃላ ባነን የተነሳንበት ዓባይን የመገደብና ፍትሃዊ በሆነ መንገድ የመጠቀም መብት ለብዙ መቶ ዓመታት የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ከግብጻውያኑ ጋር ከነበራት የታሪክ ቁርኝት አንጻር ዛሬ ዘግይተንም ቢሆን ለተነሳንበት የዓባይን ውኃ የመጠቀም መሰረታዊና ፍትሃዊ ጥያቄዎች ላይ ቤተ ክርስቲያኒቱ ወሳኝ የሆነ ሚና መጫወት እንደምትችል ለማሳሰብ እወዳለሁ፤ በተለይ በግብጽ ኢኮኖሚና ፖለቲካ ውስጥ ጉልህ ሚና ያላቸውን ከርስቲያን ግብጻውያን ወንድሞቻችንን በዲፕሎማሳዊም ሆነ በክርስቲያናዊ ወርቃማ የፍቅር ህግ ያላሰለሰ ጥረት በማድረግ ሀገራችን በገዛ ሀብቷ ባይተዋር የሆነችበት የታሪክ ምእራፍ ይዘጋ ዘንድ ማድረግ የሚገባንን ሁሉ በማድረግ ጥረታችንን መቀጠል ይገባናል።

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ አባቶች ከግብጻውያን አባቶችና ክርስቲያን ፖለቲካኞችና ሙሁራን ጋር በመነጋገር ሀገሪቷ በዓለም አቀፍ ሀገር አቋራጭ ወንዞች ህግ ስምምነት መሰረት (Cross Country Rivers Treaties) ከዓባይ ወንዝ መጠቀም ያለባትን ሁሉ መጠቀም እንድትችል የበኩላቸውን ጥረት በማድረግ ትልቅ የሆነ ታሪካዊ ኃላፊነት የሚወስዱበት ወቅት እንደሆነ ለመጠቆም እሻለሁ። ምንም እንኳን በተደጋጋሚ በታሪክ አጋጣሚ እንዳየነው ክርስቲያኖቹ ግብጻውያን በብሔራዊ ጥቅማቸው ዙሪያ ያላቸው ግትር አቋምና ለዘመናት በሁለቱ ሕዝቦችና አብያተ ክርስቲያናት መካከል የንበረው አለመስማማትና አልፎ አልፎ የነበሩት ግጭቶች በመጠኑም ቢሆን ተወግደው አንጻራዊ በሆነ መልኩ ግንኙነታችን እየተሻሻለ ቢሆንም፤ ግብጻውያኑ በዓባይ ወንዝ ላይ ያላቸውን ግትር አቋም በማለዘብ አኳያ የቤተ ክርስቲያኒቱ አባቶች የጀመሩትን ግንኙነት በማጠናከር ወሳኝ ሚና መጫወት ያለባቸው ይመስለኛል።

ለዚህም በዲፕሎማሲና በዓለም አቀፍ ግንኙነት በሳል የሆነ እውቀትና ልምድ ያካበቱት ፓትርያሪክ አቡነ ፓውሎስ ያላቸውን ከፍተኛ ተደማጭነት በመጠቀምና እንዲሁም የዓለም አብያተ ክርስቲያናት ህብረትና የዓለም ሃይማኖቶች ለሰላም ፕሬዝዳንት እንደመሆናቸውም ጭምር ትልቅ ጫና መፈጠር እንደሚችሉ እገምታለሁ። እንዲሁም በሀገራችን በሃይማኖቶች መካከል መልካም ግንኙነትና መከባበር እንዲኖርና፣ በአንድነት በመሆን ለሀገር ክብርና ጥቅም እንዲሁም ልማት መጫወት የሚችሉትን ሚና ለማጠናከር በተከታታይ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ፣ በካቶሊክ፣ በእስልምና እምነት ሃይማኖት አባቶችና በወንጌላውያን አብያተ ክርስቲያናት መሪዎች መካከል በመቻቻቻልና በአንድነት ለሀገራችንና ለህዝባችን ብልጽግና የተጀመሩትን መልካም ውይይቶች አጠናክሮ በመቀጠል ሀገራችን ወደተሻለ የኢኮኖሚና የልማት ጉዞ ወደ ፊት መሄድ እንድትችል እንዲሁም በወቅታዊነት በገዛ ውኃችን የበይ ተመልካች የሆንበት የዓባይ የዘመናት እንቆቅልሽ ይፈታ ዘንድ በርቱ ጥረት ሊያደርጉ ይገባል።

ስለዚህም ነጋ ጠባ ወንዞቻችን በዓይናችን ፊት እየፈሰሱ በርሃብ አለንጋ የምንገርፍበት ዘመን ያበቃ ዘንድና ሳንሳቀቅ ቢያንስ በቀን ሶስቴ የምንበላበት ሁኔታ ይፈጠር ዘንድ ሁላችንም ልዩነታችንን አጥብበን ለብሔራዊ ጥቅማችን በጋራ ልንቆም የገባናል። ሁላችንም ኢትዮጵያዊያን ዜጎች "ከዓባይን ልጅ ውኃ ጠማው!" ተረት ወጥተን ከዓባይ በረከት ጠጥተን ወደ ምንረካበት የታሪክ ምእራፍ እንሻገር ዘንድ እጅ ለእጅ ተያይዘን የምንነሳበት ጊዜ ላይ ያለን ይመስለኛል።
ሰላም! ሻሎም!
እግዚአብሔር ኢትዮጵያን ይባርክ! ለግብጻውያኑ ወንድሞቻችንም ቅን ልብ ይስጥልን!!!






References:
  1.   ሔሮዶቱስ ፫ና መጽሀፍ ምእራፍ ፳_፩፻፲፬ 
  2.  Spencer Trimingham, Islam in Ethiopia, (London: Oxford University Press, 1952), 70-71.  
  3. Akhbar El Yom (Cairo) May 13th, 1978.

12 comments:

የውዴ ቃል said...

የውኃ ምህንድስና ባለሙያዎች እንደሚናገሩት እንኳን ዓባይን ያህል ግዙፍ ወንዝ ቀርቶ አነስተኛ ወንዞችን ለመገደብም ሆነ የፈሰት አቅጣጫቸውን ለመቀየር ብዙ አቅምና ባለሙያ እንደሚጥይቅ ያስረዳሉ፣ ታዲያ በዛን ጊዜ ይሄን ለማድረግ የሚያስችል እውቀቱም ሆነ ሀብቱ ነበር ወይ ብዬ ራሴን ስጠይቅ... በእርግጥም ከታላላቅ የአለት ተራራዎች እነዛን እስከዛሬም ድረስ በምን ዓይነት ቴክኖሎጂና ጥበብ እንደተሰሩ ምላሽ ያላገኙትን፣ የሰው ልጅ የስልጣኔ ታሪካዊ ትንግርት (Wonders of the World) የሆኑትን የላሊበላ ውቅር አብያተ ክርስቲያናትን ያነጹ፣ እነዛን ግዙፍ የሆኑ ሰማይ ጠቀስ የአክሱምን ሀውልቶች የቀረጹ ትውልዶች በነበሩባት ኢትዮጵያ ዓባይን የመገደብ ሂደት ከሚገባው በላይ ሊቀላቸው እንደሚችል በዘመኑ ከነበረው የምንህድስና የአርክቴክቸር ጥበብ አንጻር ልንገምት እንችላለን።

የሚገርመው ከቡዙ ዘመናት በኃላ ዛሬ በርሃብ አለንጋ እየተገረፈ ላለው ህዝባችን በደጁ በነጋ ጠባ የሚፈሱትን ወንዞች እንኳ በመስኖ በመጥለፍ ራሳችንንና ህዝባችንን ለመታደግ ያልቻልንበትን እንቆቅልሽ ሳስብ ግርም ይለኛል፤ ባለፉት ዘመናት ዓባይን ሰለመገደብ አይደለም ሰለዓባይ ኢትዮጵያዊነት ማውራት የግብጻውያኑን ዓይን ደም እንዲለብስ የሚያስደርግ በማንኛውም ሁኔታ ዓባይ ላይ ሀገራችን የምታነሳው ፍትሃዊ ጥያቄ ሁሉ ለድርድር የማይበቃበት ከንቱ ጩኸት ወደ ሆነበት፣ ከመፈራትና ከክብር ታሪካችን ተምዘግዝገን ወደ ታች የዘቀጥንበትን እውነታ እየመረረንም ቢሆን ለመቀበል የተገደድንበት አሳፋሪ ዘመናትን አሳልፈናል።

small wonder said...

ብቅርብ የወጡ መረጃዎች እንደሚያሳዩት በ2011 ከ14 ሚሊዮን በላይ በሚቆጠሩ ቱሪስቶች የግብጽን ምድር እንደረገጡና

It seems wrong....the other media say otherwise. I suppose there is no tourist in Egypt in 2011.

…አንቀጸ ሰላም said...

…አንቀጸ ሰላም
• የአባይን አስቀድሞ መገደብና መጥለፍ ስንመለከት ከላይ ከተጠቀሱት በተጨማሪ፡-
፩. ኢትዮጵያውያን አባይን መንገዱን ማስቀየር ብቻ ሳይሆን ስለመገደባቸው፡-
ጊዮርጊስ ወልደ አሚድ የተባለው ጥንታዊ መጽሐፍ እና የግዕዝና የአቡሻኽር ሊቅ የነበሩት አለቃ አስረስ የኔሰው ትቤ አክሱም በተባለው መጽሐፋቸው ሊቀ ነቢያት ሙሴ መጽሐፍ ቅዱስ(ኦሪት) ኢትዮጵያዊቷን ማግባቱን ቢነገርም ነገር ግን እንዴት አድርጎ እንዳገኛት ኦሪቱ አያብራረውምና ከላይ የጠቀስናቸው መጻሕፍት እንዲህ በማለት ያብራሩታል፡- በሙሴ ዘመን ኢትዮያውያን ዐባይን(ግዮንን) በመገደባቸው የግብጹ ንጉሥ ፈርዖን ሙሴን የጦር መሪ አድርጎ ወደ ኢትዮጵያ ለጦርነት ልኮታል(ልጁ ስላልነበረም በጦርነቱ እንዲሞትለት ጭምር) ነገር ግን ሙሴ በጦርነቱ ድል አግኝቶ ኢትዮጵያውያንን አሸንፏል፤ የተገደበውን የዐባይ ወንዝም አስለቅቋል ዳግመኛም የዐባይን ወንዝ እንዳይገድቡ በወቅቱ ከነበረው የኢትዮጵያ ንጉሥ ጋር ቃል ኪዳን አድርጎ የንጉሱን ልጅ ንግሥቲቷን አግብቶ ወደ ግብጽ መመለሱን ሁለቱም መጻሕፍት ይናገራሉ፤ ያብራራሉም፡፡
፪. ኢትዮጵያውያን የአባይን ወንዝ መንገድ ስለማስቀየራቸው(ስለመቊረጣቸው)፡-
በመጽሐፈ አብርሂት ላይ ‹‹ቅዱስ ላሊበላ ነጭ አባይና ጥቊር አባይ ከሚገናኙበት ምድር … ሰራዊቱን ጠበብቱን አሰፈረ፡፡ የግብጽ እስላሞች በእስክንድርያ ክርስቲያኖች ላይ የሚያደርጉትን ግፍና ስቃይ ለማስቆም ወይም በቀሉን ለመመለስ የአባይን ወንዝ ውኃ ቆርጦ ወደ ሠሐራ ሜዳ ለማስገባት ድንጋዩን በእብነ ኮሬ በእብነ አድማስ አቅልጦ የውኃውን መውረጃ ለመዝጋት ተዘጋጀ፤ ስሙንም ካርቱም አለው መቁረጥ ማለት ነው፡፡ በዚህን ጊዜ በእስክንድርያ በረሃ ገዳም ውስጥ የሚኖሩትን መነኮሳትና በግዞት የነበሩትን የላሊበላን ወዳጅ የሆኑትን ሊቃነጳጳሳት ሣድሳዊ አባ ዮሐንስን ፈትቶ የካይሮን ሱልጣን ወደ ላሊበላ አማላጅ እንዲሆኑት ላካቸው፡፡ … በእነርሱ አማላጅነትና መንፈሳዊ አባትነት የውኃ መፍሰሻው አለት በሚያደርገው ድንጋይ እንዳይዘጋና ወደ ሣዱንያ ሣሃራ ተቆርጦ እንዳይሄድ አደረጉ፡፡ በግብጽና በኢትዮጵያ መካክል ወዳጅነቱ እንዲቀጥልና በአስቸኳይ ጳጳስ እንደሚላክለት ቃል ገቡለት፤ ሁሉም በሰላም ወደየሃገራቸው ተመለሱ፡፡›› ይላል

• በተጨማሪም ስለ ዐባይ አስገራሚ ከሆኑት ነገሮቹ መካከል
- ዐባይ መነሻው የጣና ባሕር እንዳልሆነና ዐባይ ከመነሻው ከምንጩ ሲነሳ ጠበል ሆኖ እንደሚነሳ የመነሻ ቦታውም ከአዲስ አበባ ወደ ባሕር ዳር በሚወስደው መንገድ ላይ ከምትገኘው ቲሊሊ ከተማ የዐሥር ኪሎ ሜትር ያህል ርቀት ከተገነጠሉ በኋላ ኮሶ በር ከሚባለው ቦታ መሆኑን
- ዐባይ ብዙ ወንዞች ሳይገብሩለት ከአዲስ አበባ ወደ ባሕር ዳር በሚወስደው መንገድ ላይ ፒኮሎ/በጣሊያንኛ/ አባይ ወይም ትንሹ ዐባይ ተብሎ የመንደር ወንዝ የሚያክል ሆኖ በመሄዱ ብዙ ተጓዦች ሳያውቁት በድልድዩ ላይ በመኪና እንደሚያቋቀርጡት
- የዮርዳኖስ ወንዝ ባሕረ ገሊላን በላዩ ላይ እንደሚያልፍ ዐባይም እንዲሁ በጣና ባሕር ላይ ማለፉን
- የዐባይ ወንዝ በዓለም ላይ በርዝማኔው አንደኛ መሆኑን፡፡
- ዐባይን በተመለከተ ለሚሰሩት ሥራዎች እጅግ በጣም አስፈላጊ የሆኑት(ፕ.ርም በጽሑፋቸው የገለጹት) የትምህርት መስኮች የሚባሉት hydrology(በአርባ ምንጭ ዩኒቨርሲቲ) እና water engineering(በባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ) መከፋታቸውንና አገልግሎት እየሰጡ መሆናቸውን፡፡
- ዐባይ ማደሪያ የለው ግንድ ይዞ ይዞራል የተባለው አባባል ትክክለኛ መሆኑና በአይኔ ማየቴን …ሌላም ሌላም
በተረፈ ግን ፕ.ር የጽሑፎቹን ምንጮች(references) ቢገልጹልን ጥሩ ነበር

Anonymous said...

ጸሓፊው ያቀረቧቸው ነጥቦች ጥሩ መልዕክት ያላቸው ናቸው በእኔ እይታ፤ ነገር ግን አንዳንድ ሊጤኑ የሚገጋቸው ጉዳዮች አሉ::

አቅራቢው ታሪክን አጣቅሰው እንጂ ራሳቸው ያዩትን አይደለም የጻፉት ስለዚህ የተጠቀሟቸውን መረጃዎች ወይም ዋቢ መጻሕፍት መጥቀስ ግድ ይላቸዋል:: የመጽሓፉ ርዕስ፧ አሳታሚው ፧ እና የታተመበት ዓ.ም. ካልጠቀሱ የአሉ አሉ ታሪክ ይሆንባቸውና ተአማኒነቱን ያጎድፍባቸዋል ብዬ እሰጋለሁ:: ስለአባይ ተፋሰስ ፖለቲካ ለማወቅ የሚፈልግ ካለ ግን ፕሮፌሰር ክንፈ አብርሃም የጻፉአቸው መጻሕፍት ጥሩ መረጃ እንደሚሆኑ በዚሁ አጋጣሚ ለመጥቀስ እወዳለሁ::

ለተጨማሪ ማብራሪያ የሚከተሉት ምንጮች ተጨማሪ ማብራሪያ ይሰጣሉ::

http://www.aigaforum.com/articles/The_Issue_of_Nile.htm

http://www.atpsnet.org/Files/special_paper_series_24.pdf

http://www.ak-sophiabooks.org/newly_released_books.htm

Anonymous said...

I think no one in his normal mind will be against this huge development plan. However,we need to double check the poetical environment of our country. What I mean is the Ethiopian people trust on the current ethnic based rule. The writer advised to narrow the difference for the success of this huge plan. We Ethiopian did not have this difference before this divide and rule governance. We were poor and oppressed by successive governess in the past but we did not have a problem on our nationality and national interest. How can somebody engage himself with the government who has never stood for national interest of the country, who rather did give Ethiopian land and interest to others. So please let us think double and feel and take responsibility to not at least push our people to contribute for a very calculated time buying strategy of the sizing licensed brutal government who spoiled every preserved social, cultural and religious values of the country Ethiopia. Especially, being an Orthodox christian and knowing what is going on to dismantlement this deep rooted historical symbol and life of the country rushing to conclusion can be more dangerous. I recommend the writer simply refer few days and weeks of this very blog "Deje selam" about Abune pawlose and the rest of the rulers of the country.

Yeshi said...

ውድ ደጀሰላሞች እንደምናችሁ
ሃሳባችሁ በጣም አስደሳች ነው ሁላችንም የየራሳችንን ቅን ድጋፍ እናደርጋለን፣ እናመሰግናለን

Anbesaw said...

I don't have any opposition against the building of dam on Abay, but i believe Weyane does not have the means and the morale high ground to do it. How do you think Weyane can do it while 60% of its own government budget is supported by foreign governments every year? Whether you believe it or not, Weyane has introduced the Abay dam card as another diversionary technique to avoid a potential uprising of the people suffering from the sky rocketing inflation and its dictatorship.

Please don't fool yourself trusting the tribalist weyane that is playing another card to survive. It is an empty promise like the three-meal a day promise they made 20 years a ago. Do you think Ethiopians, except weyane and its stooges/cliques, are now eating two meals a day, leave alone three?

Ethiopians will build other ten Abay dams when they are free from tyranny and become master of their own destiny...

Anonymous said...

I have 0 trust on EPDRF.Our country lost so many interests during this regimen and now Weyane acts as if involved on different issues.Leba Hula.Time will give all the answer.

bre said...

is that a true plan my brothers and sisters? if so, Ihope we will see the gov take this'patriarck'away from our church & gave us back our peace if not we are not goig to see our church desintegrated while we her son's standing we are forced to change our plan to sacrify our life to save the church rather than thiking /hoping the future will be bright.
AB FROM HAWASSA

this is what is expected to be solved first /peace first

Merkeb said...

ጽሑፉ አስተማሪና አስገራሚ ነው። አሁን ያየነው አባይን የመገደብ ወኔና ተነሳሽነት ከዚህ በፊት ስልጣኔ ባልነበረበት ጊዜ ከነበሩት ነገስታት አንፃር ስንመለከተው በጣም አናሳ ነው። ነገር ግን ከስልጣኔ በኃላ ከነበሩት ነገስታትና የአገር መሪዎች አንፃር ደግሞ ስናየው እጅግ የገዘፈና የሚያስደንቅ ወኔና ቁርጠኝነት ተሞላበት ተነሳሽነት ነው። አገራችን ኢትዮጲያ እንዲህ አይነት ቁርጠኛና ጀግና መሪ እግዝአብሔር ሰጥቷት ቢሆን ኖሮ የት በደረስን ነበር።

አላማው ያለ ምንም ልዩነት እጅግ የሚደገፍና የሚበረታታ የሁላችንም ኢትዮጲያውያን ጉዳይ መሆኑ ከጤነኛ ሰው የተሠወረ አይደለም። ሁሉም ሰው የበኩሉን አስተዋዕፆ ማድረግ አለበት የተባለውም የሚደገፍ ነው። በውስጥም በውጭም የሚገኝ ኢትዮጲያዊ ቁጭቱን እያስታወሰ ጭምር ለአገሩ የበኩሉን ድጋፍ እየሰጠ ነው። ሆኖም ግን በግልም ሆነ በመንግሥት መ/ቤት ውስጥ እየተደረገ ያለው የአንድ ወር ደምወዝ ስጦታ በግለሠቦች ፍቃደኝነት ላይ የተመሠረተ ሳይሆን የተወሰነ ተሰብሳቢ በወሰነው እንደ ግዴታ በመጣሉ በተወሳሰበ የኑሮ ሕይወት ውስጥ ያሉትን ግለሰቦች ለጉዳት የሚዳርግ ነው። ስለሆነም በግለሠቦች መልካም ፈቃደኝነት ላይ ቢመሠረትና አቅምን ያገናዘበ ቢሆን መልካም ነበር።

እግዝአብሔር ሐሳባችንን ሁሉ በሰላም ያስፈፅመን። አሜን!

የኖኀ መርከብ
ከአ.አ.

ደጀ ሰላም said...

By Fikir Worku
አንዳንድ አስተያየት ሰጪዎች የዓባይ ርእሰ ጉዳይ በዚህ መጦመሪያ መድረክ ላይ መነሳት እንደሌለበትና ቤተ ክርስቲያንም በዚህ ጉዳይ ላይ ብዙም የሚመለከታት እንዳልሆነ ለማስረዳት ሞክረዋል። ሰለተሰጡት አስተያየቶች ሁሉ መልስ ለመሰጠት ባልችልም ግን በተለይ አንባቢያን ጹሁፉን አንብበው የተሰማቸውን እንዲህና እንዲህ ቢሆን ይሻላል በሚል ጥቆማቸውን፣ አስተያየታቸውንና ትችታቸውን በማቀረባቸው ላመስግናቸው እወዳለሁ፤ በዚህ የመጦመሪያ መድረክም በዋንኛነት በጨዋ ደንብ ተወያይተን የሚሻለውንና የሚበጀውን ለመመካከር እስከሆነ ድርስ አንባቢዎች የሚሰጡት ማንኛውም አስተያየትም ሆነ ጥቆማ አከብራለሁ፣ ደስተኛም ነኝ በቅን ኅሊና እስከሆነ ድርስ።

አንድ ስማቸውን ያልጠቀሱ አስተያየት ሰጪ ጹሁፉ ማጣቀሻ/ References ይጎድለዋል በማለት አስተያየታቸውን ለግሰዋል፤ በመሰረቱ በትምህርት ዓለም ውስጥ እንዳለ ሰው ይሄ በፍጹም ቸል ሊባል የማይገባው ነገር እንደሆነ ጠንቅቄ አውቃለሁ፤ እናም ጹሁፌ ማጣቀሻ በሚገባ ነበረው በምን ምክንያት ደጀ ሰላሞች ጹሁፉን ከማጣቀሻ ውጭ ሊያወጡት እንደፈቀዱ እኔም ግራ ገብቶኛል፤ ያም ብቻ ሳይሆን የጹሁፉን መንፈስ የጠበቁ ገላጭ የሆኑ ፎቶግራፎችም ከጹሁፉ እንዲወጡ ሆነዋል፤ ይሄ በምን ምክንያት እንደሆነ ለዚህ ደጀ ሰላሞች መልስ ቢሰጡ ደስ ይለኛል።

ሌላው አባ ጳውሎስን በተመለከተ ባነሳሁት ሐሳብ ላይ አንድ አስተያየት ሰጪ ለእሳቸው ያለህን ወገናዊነት በግልጽ አሳይተሃል የሚል ወቀሳና ያው በፖለቲከኞቻችን እንዳሰለቸን ሁሉ ሰውን የመፈረጅ አባዜ በዚህ መድረክም ላይ የተንጸባረቀ በብዙዎቻችን ላይ ያለ ድክመት ነው። በፓትሪያሪክ አቡነ ጳውሎስ ዘመን በቤተ ክርስቲያኒቱ ላይ ታይቶ በማይታወቅ መልኩ ተንሰራፍቶ ያለውን ዘረኝነት፣ ሙስና፣ የአስተዳደር ብልሹነት፣ የሞራል ወድቀትና ዝቅጠት፣ የመንፈሳዊነት ሕይወት እጦት... ሌላም ሌላም ብዙ መጥቀስ ይቻላል...ግን ይህ በመሆኑ አንዳንዶች እንደው በጭፍንነት እንደሚሉት ፓትሪያሪክ አባ ጳውሎስ ምንም መልካም ነገር የላቸውም የሚያሰኝ ሊሆን አይችልም።

ቤተ ክርስቲያኒቱ አሁን ላለችበት ውሉ የጠፋ ስለሚመስለው ችግር ብቸኛ ተጠያቂ አቡነ ጳውሎስ ብቻ ናቸው እንዴ?! እንዲህ የሚያስብ ካለ በጣም የዋህ ነው፣ እንነጋገር ከተባለ እኮ ብዙ ጭንቃላት አሲያዞ ኡ ኡ ኡ ኡ የሚያሰኙ ጉዶች...ትላንት ከእሳቸው በፊት ነበሩ ዛሬም ቀጥለው አሉ... በቤተ ክርስቲያንችን ዙሪያ ያሉ ትርምስምሶች፣ የምናየውና የምንሰማው ነገሮች ሁሉ ዛሬ ተጸንሰው ዛሬ ተውልደው ዛሬ ያደጉ አይደሉም ብዙዎቹ የትናት ውጤቶች ናቸው። ምንም እንኳ ዛሬ ዓይን ባወጣ መልኩ ተባብሶ ቢቀጥልም። ለማንኛውም ወደተነሳሁበት ሐሳቤ ስመለስ ፓትሪያሪክ አቡነ ጳውሎስ፦

ሌላው ቢቀር የክርስቲያኑ ዓለም አምኖባቸው፣ የዓለም አብያተ ክርስቲያናት ህብረት ፕሬዝዳንት ሊያደርጋቸው የቻለው ከውጩ ዓለም ጋር ባላቸው መልካም ግንኙነት ነው ብዬ ነው የማምነው፤ በትምህርትና በቋንቋ ረግድም ቢሆን የሚታሙ አይደሉም። ዛሬ ዛሬ ከቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጆች ከ5 ዓመታት የትምህርት ቆይታ በኃላ ተመረቀው የሚወጡ አገልጋዮች በጣት ከሚቆጠሩት በስተቀር ብዙዎቹ የቤተ ክርስቲያናቸውን አኩሪ ታሪክና አስተምህሮ ለሌሎች ለማስረዳት ቀርቶ ራሳቸውን እንኳ ለመገልጽ የዳገት ያህል እየከበዳቸው ባለበት አሳዛኝና አሳፋሪ ሁኔታ ቢያንስ በዓለም አቀፍ መድረክ ሰለ ቤተ ክርስቲያናችን ለሌሎች በሚገባቸው ቋንቋ ሊያሰረዱ የሚችሉ አባት ማግኘት መልካም አጋጣሚ ይመስለኛል።

ለማንኛውም ሐሳቤ ወደ ሌላ አቅጣጫ እንዳይሄድ በዚሁ ልግታውና፣ ለአባ ጳውሎስ ያለህን ወግንተኝነት በግልጽ አሳይተሃል በማለት አስተያየት የሰጠኸው ወዳጄ ነገሩ አንተ እንዳሰብከው ሳይሆን እንደ ኦርቶዶክሳዊ ክርስቲያንና እንደ ወንጌል እውነት ትምህርት እንኳን መንፈሳዊ አባቶችን አይደለም ሁሉን እንድናከብርና እንድንወድ ነው የታዘዝነው የተግባባን ይመስለኛል። የምናወራው ስለ መላእከት አይደለም እንደ እኔና እንደ ማንኛውም ሰው ድካም ስላለበት ሰው ነው፤ ስለዚህም አባ ጳውሎስ ብርቱና ጠንካራ ጎን እንዳላቸው ሁሉ ድካምም ሊኖርባቸው ይችላል፤ ግን በሰው ድካም እንድንፈርድ አልተጠራንም፣ በፍቅርና በቅንነት መንፈስ ሌሎችን ከጥፋት መንገዳቸው ለመመለስና ለመታደግ እንጂ፣ ያን ማድረግ ካቃተን ግን ዝም ማለት እንዴት የተወደደና ያማረ ነገር ነው!!!

በዓባይ ዙሪያ ግብጾችን፣ የኢትዮጵያዊያንና የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን በተመለከተ እንደው ለመወያየት ያህል ይሄን ሐሳብ አነሳሁ እንጂ በዚህ አጭር ጹሁፍ ሁሉን አካትቼያለሁ ለማለት አይደለም፤ የተሰማኝንና የማወቀውን ያህል ሐሳቤን ለመግለጽ ነው የሞከርኩት። ብዙ አከራካሪና አጨቃጫቂ ነገሮች እንዳሉ ይገባኛል፤ ግን ቢያንስ የታሪክ ድርሳናት እንደዘገቡት ቤተ ክርስቲያኒቷ በዓባይ ዙሪያ ከግብጾች ጋር በነበረን ግንኙነት ስታራምደው በነበረው አቋም ምክንያት ያላትን ታሪካዊ ድርሻ ባማከለ መልኩ ዛሬም በድኅነት አረንቋ ውስጥ ለምንማቅቀው ለእኛና ለህዝባችን ልታበርክተው የምትችላቸው ኢኮኖሚያውና ፖለቲካዊ ፋይዳ ያላቸው ነገሮች ሰላሉ በሚል ግምት ነው የዓባይ ወንዝና የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን በማለት ትንሽ ለማለት የሞከርኩት።

በጻፍኩት ጹሁፍ ያነሳሁት ሐሳብና አስተያየት ሁሉ ትክክል ነው ወይም ሁሉም ሊቀበሉት የሚገባ ነው የሚል አቅዋም የለኝም፤ ይህ ሊሆን እንደማይችልም አሳምሬ አውቃለሁ። ግን ስንወያይ በቅንነትና በነጻ መንፈስ ቢሆን እመኛለሁ፤ የአንዳንድ የግራ ዘመም ማርክሲስት ዓይነት ፖለቲከኞቻችን ሰውን የመፈርጅ አባዜና እኔ ካልኩት ውጪ የሚል ዓይነት ግትርነት በዚህ የመጦመሪያ መድረክ ሊንጸባረቅ አይገባም። ድሃ ነን ምንም ጥያቄ የለውም፤ ስለዚህም እግዚአብሔር የሰጠንን በእጃችን ላይ ያለውን በረከት መጠቀም ሳንችል ወደ ላይ በማንጋጠጥ ምንም ሊመጣ የሚችል ነገር እንደሌለ ከእኛ በላይ ምስክር ሊሆን የሚችል ሕዝብ በዓለም ላይ ይኖራል ብዬ አላስብም፤ ከድኅነት አረንቋ መውጣት እንችል ዘንድ ያለው አማራጭ መስራት መስራት መስራት ብቻ ነው! ከመነቃቀፍና ከምቀኝነት ወጥተን። ቤተ ክርስቲያንም በመንፈሳዊ ፍቅር የተቃጠሉ የትጉሆችና የሰራተኞች መሰባሰቢያ እንጂ የሥራ ፈቶችና ጥቅም ፈላጊዎች ማእከል አይደለችም። ዓባይ ትላንት ይፈስ ነበረ፣ ዛሬም እየፈሰሰ ነው፣ ነገም መፈሰሱን ይቀጥላል... የእኛም መለያየት፣ መተቻቸትና መነቃቀፍ ቀጥሏል...ትጋቱን ፍቅርንና ቅንነቱን ይስጠን አቦ!
ሻሎም! ሰላም!

tad said...

Fikre,
You seem to admire patriarch for his good english.
Where was you patriarch when Assab was given for free.
I don't like your emotions.

Blog Archive

የአቡነ ጳውሎስ "ሐውልተ ስምዕ"

ነጻ ፓትርያርክ ምርጫ ቢሆን ኖሮ ማንን ይመርጡ ነበር? እንበልና ሁሉም ነገር ሥርዓቱን ጠብቆ የተከናወነ የእጩዎች ምርጫ ቢሆን ኖሮ፣ አሁን የምናነሣቸው ጉድለቶች ባይኖሩ ኖሮ፣ 6ኛው ፓትርያርክ እንዲሆን የምትመርጡት ማንን ነበር? (ማሳሰቢያ፦ አሁን ያለው ክፍፍል እና የመንግሥት ተጽዕኖ ባይኖር ኖሮ ተብሎ የሚመለስ ጥያቄ ነው። የምን “ባይኖር ኖሮ ነው” የሚል አስተያየት ካለዎትም እናከብራለን።)