August 2, 2010

ውይይቱና ሽምግልናው በምን ዙሪያ?

(ደጀ ሰላም፤ ኦገስት 1/2010)፦ በጉጉት ሲጠበቅ የነበረው የአባቶች የሰላምና የዕርቅ ድርድር በነገው ዕለት ማለትም ሰኞ ኦገስት 2/2010 (ሐምሌ 26/2002 ዓ.ም) ይጀመራል ተብሎ ይጠበቃል። ከሁለቱም በኩል ያሉ ተወካይ “የሰላም ልዑካን” ዋሺንግተን ዲሲ አካባቢ ተሰባስበዋል። እንደተለመደው ውይይቱ እንደሚደረግ በደፈናው ከመታወቁ ውጪ በምን ዙሪያ፣ እንዴት የሚለው ጉዳይ “በምስጢር” ስለተያዘ ብዙም ለማለት አያስደፍርም። ቤተ ክህነቱን የብልሹ አሠራር ምንጭ ያደረገውና ለዚህ ሁሉ ውድቀት ያበቃን ዋነኛው ምክንያት ነገሮችን ከሚመለከተው አካልና ምእመን ደብቆ የመሥራት አባዜ ስለሆነ ይህ ብልሹ አመለካከት ይሰበር ዘንድ ዝምታው ይሰበር፣ መጋረጃው ይቀደድ እንላለን፤ ስለዚህም እንጽፋለን።
የወቅቱ ዋነኛ አጀንዳ ወደሆነው ጉባዔ ስንመለስ፣ ይህ ጉባዔ ሊነጋገርባቸው/ ሊመለከታቸው ይገባል የምንላቸውን ነጥቦች ለማቅረብ እንወዳለን። እነዚህም፦
·    በነዚህ 18 የልዩነት ዓመታት ውስጥ የተፈጠሩ ስሕተቶች ከቀኖና ቤተ ክርስቲያን አንጻር እንዴት ሊታረሙ ይችላሉ?
·    የሁለቱ ፓትርያርኮች የወደፊት ዕጣ ፈንታ ምን ይሆናል፣
·    አሜሪካ ባሉት አባቶች ክፍሎች የተሾሙ ኤጲስ ቆጶሳት ዕጣ ፈንታና ጉዳይ እንዴት ይፈታል?
·    ከልዩነቱ በኋላ የተሠሩ ሥራዎች፣ የተደነገጉ ድንጋጌዎች ወዘተ እንዴት ይስተካከላሉ?
·    በሁለቱም በኩል የተላለፉ ውግዘቶች እንዴት ይታያሉ፣ ይፈታሉ?
·    ዕርቁ የጳጳሳት ብቻ እንዳይሆን፣ በእነርሱ ምክንያት የተለያዩት (በልዩነቱ ውስጥ ተዋናይ የነበሩ) የተለያዩ አካላት ዕጣ ፈንታስ?
·    ውይይቱና እርቁ በሕዝብ ዘንድ ተቀባይነት እንዲኖረው ምን ማድረግ ይገባል?
·    እርቁ ከተፈጸመም በኋላ ቢሆን ስምምነቱ ሊመጣበት ከሚችለው ተቃውሞ (ካለ) በተለይም ከኢትዮጵያ የፖለቲካ ዘዋሪዎች (አሽከርካሪዎች) ከሆኑት (በሀገር ቤት ከኢህአዴግ፣ በውጪ ደግሞ ከተቃዋሚዎች) ተጽዕኖ እንዴት ነጻ ማድረግ ይቻላል?

 የሚሉት እና ሌሎችም ተያያዥ ጉዳዮች ናቸው። 

የአባቶች ሽምግልና እና እርቅ ከየት ይነሣ፣ የት ይድረስ?

(ደጀ ሰላም፣ ጁን 26/2010)፦ በግንቦቱ የቅ/ሲኖዶስ ጉባዔ ላይ እንደተገለፀው ከአምስተኛው ፓትርያርክ ከብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ጳውሎስ ሲመት ማግስት ጀምሮ በቤተ ክርስቲያኒቱ የተነሣውን መከፋፈል ለማቆምና በአባቶች መካከልም የተፈጠረውን እስከ መወጋገዝ የሚያደርስ ልዩነት በእርቅ ለመጨረስ እንቅስቃሴ ተጀምሯል። ይኸው ከአበው ካህናት፣ ከምእመናንና ከታዋቂ ግለሰቦች በአባልነት የተውጣጡ ሰዎች የሚሳተፉበት ነው የተባለው አንቀሳቃሽ ቡድን በግንቦት ወር ወደ ጠቅላይ ቤተ ክህነት (አዲስ አበባ) እንዲሁም ወደ ኒውዮርክ ልዑካንን በመላክ እርቁ እንዲጀመር አግባብቷል።


በዚህም ከሁለቱም በኩል ቀና ምላሽ አግኝቷል። ቀጣዩ ሁለቱንም ወገኖች ፊት-ለፊት፣ መሳ-ለመሳ ማገናኘትና ማወያየት ይሆናል። ሁሉ ነገር ምሥጢር፣ ሁሉ ነገር ከመጋረጃ ጀርባ ተጀምሮ ከመጋረጃ ጀርባ በሚያልቅበት “የምሥጢር ማኅበረሰብ” መካከል ስለምንኖር ልናውቀው የሚገባንን ሳናውቅ፣ የበኩላችንን ድርሻ ልንወጣበት የሚገባው ነገር ላይ ምንም ሳናከናውን ጊዜው እንዳያልፍ ግን አስግቶናል። ከመጋረጃ ጀርባ የሚደረጉ ቲያትሮች ታዲያ ጦሳቸው ጥንቡሳታቸው ዘግይቶ ይደርሰንና “ለምን የመጣ ለምን ይተርፋል” ይሆናል። በፖለቲካችንም፣ በቤተ ክህነታችንም፣ በሃይማኖታችንም ሁሉ ከጀርባ እያለቀ የሚመጣው ነገር አገሪቱንም፣ ቤተ ክርስቲያኒቱንም ሲያምሳት እነሆ የአንድ ሰው ዕድሜ በላይ ሆኖናል። ወደ ቀደመ ነገራችን እንመለስና “የእርቁ ነገር” ላይ ለመወያየት እንሞክር።

ጥንተ ታሪክ

ኢሕአዴግ ስልጣን በያዘ ማግስት “ከደርግ ጋር አብረዋል” ያላቸውን አራተኛውን ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ መርቆሬዎስን “እንደማንኛውም ደርግ/ ደርጌ” በመቁጠር አብሯቸው ሊሠራ እንደማይችል በወቅቱ አዛዥ ናዛዥ በነበሩት በጠቅላይ ሚኒስትር ታምራት ላይኔ በኩል ግልጽ አደረገ። እርሳቸውን ከስልጣን ለማውረድ ከቤተ ክህነቱም ከቤተ መንግሥቱም ስምምነት ላይ ተደረሰ። እርሳቸው ፓትርያርኩም አልተቃወሙም። ጥያቄው ከወረዱ በኋላ ስለሚኖሩት የኑሮ ዓይነት ነበር። በምትካቸውም አፈር ይቅለላቸውና በቅርቡ ከዚህ ዓለም በሞት የተለዩት ብፁዕ አቡነ ዜና ማርቆስ አቃቤ መንበር (መንበር/ ወንበር/ ዙፋን ጠባቂ) ሆነው ተሾሙ። ከዚያም ጊዜውን ጠብቆ አዲስ ፓትርያርክ እንዲመረጥ ተወሰነ። ለእጩነት የቀረቡት ብፁዕ አቡነ ጳውሎስ ተመረጡ እና አምስተኛው ፓትርያርክ ሆኑ። በወቅቱ “ብፌ እንኳን ለማንሳት ዕውቀት ያልነበራቸው አባቶች አልፈው እንግሊዝኛ ተናጋሪ፣ ዶክተር፣ ዓለምን ጠንቅቆ ያወቀ አባት ተገኘ” ተባለና ሁሉም አባት ደስ አለው። “ይደልዎ”!!! እያለ በቪዲዮ ተቀረፀ። ትንሽ ቆይቶ ደግሞ በኬንያም፣ በባሌም፣ በቦሌም ወደ አሜሪካ መጡ እና “ሕጋዊ ቅዱስ ሲኖዶስ” ተመሠረተ ተባለ። አራተኛውም ፓትርያርክ ተቀላቀሏቸው”። ከዚያም “ስደተኞቹ አባቶች” የዚህኛው ቡድን ፖለቲካ አቀንቃኝ፣ አምስተኛው ፓትርያርክ ደግሞ አዲስ አበባ ተቀምጠው የሚኒሊክ ቤተ መንግሥትን የተቆጣጠረው ቡድን አቀንቃኝ ሆነው በሬዲዮም፣ በጋዜጣም፣ በእንቁላልም ሲደባበደቡ 20 ዓመት ሊሞላ አንድ ፈሪ (ማለትም 19 ዓመት) ሆነው።

ዛሬ አሜሪካ የተሰበሰቡት ስዱዳን አባቶች ቅ/ሲኖዶሱን ጥለው ከወጡ ጀምሮ ከአሜሪካ ወደ ኢትዮጵያ የገቡ ሰሞን አንገታቸውን ደፍተው በትህትና ሲመላለሱ የነበሩት ብፁዕ አቡነ ጳውሎስ አንገታቸው ቀና አደረጉና ሌሎችን አንገት አስደፉ። ስደተኞቹ ከአሜሪካ እንቁላላቸውን በወረወሩ መጠን አቡነ ጳውሎስም ከመንገዳቸው ወደ ኋላ ከመመለስ ይልቅ የበለጠ ገፉበት። ከዚያም በውጪ ያሉት አባቶች “ጳጳሳት ሾምን” ብለው የበለጠ ልዩነቱን አስፍተው ቀኖና እስከመጣስ ድረስ ሄዱ። ከዚያም ውግዘት ተከተለ እና አራተኛው ፓትርያርክ እና አብረዋቸው ያሉት አባቶች በሙሉ በየስማቸው ተወገዙ። እነርሱም በፈንታቸው ሌላውን አወገዙ። እንዲህ እንዲህ ቆይቶ አሁን የእርቅ ዜና ተሰማ። ተመስገን። ነገር ግን እርቁ በየትኛው ላይ ይሆን? ውይይቱና ሽምግልናውስ እስከምን ድረስ?

ለእርቅና ለሽምግልና የሚያስፈልጉ አራት ነጥቦች

 
ይህንን የመሰሉ አገራዊ አጀንዳዎችን ይዞ የሚነሣ አካል ሊያውቃቸው የሚገባ አራት ነጥቦች አሉ። የመጀመሪያው አብረውት የሚሠሩ የቴክኒክ እና የምክር ኮሚቴዎች ሊኖሩት እንደሚገባ ነው። አንድ ሰው ተሰሚነት ያለው ሰው በመሆኑ ብቻ ሽማግሌ ይሆናል፣ ለማስታረቅ የሚያስችሉ ዲፕሎማሲያዊ፣ ታሪካዊ እና ንግግራዊ ክህሎቶች አሉት ማለት አይደለም። የሁለቱን ወገኖች ታሪካዊ ሽግግር፣ የልዩነት ምክንያቶች፣ የሌሎች አገሮች ተሞክሮ (ልምድ)፣ ከዚህ በፊት የነበሩ የእርቅ-ድርድሮች ሊከሽፉ/ሊሳኩ የቻሉበት ምክንያት፣ የታራቂዎቹ ጠባይ ወዘተ የሚለውን የሚያጠና፣ ስልት የሚጠቁም እና ሙያዊ እገዛ የሚያደርግ አካል ያስፈልጋል። አንዳንድ ጊዜ ታራቂዎቹ የሃይማኖት ሰዎች ሆነው አስታራቂዎቹ ግን የሃይማኖቱን ቀኖና እና መሠረተ ሐሳብ ያልተረዱ አልያም ታራቂዎቹ ፖለቲከኞች ሆነው አስታራቂዎቹ የፖለቲካን አካሄድ ጭራሽ ያልተረዱ ከሆኑ እርቁ በደፈናው “አንተም ተው፣ አንተም ተው” ዓይነት ይሆናል። በዚህ ጊዜ አካሄዶችን አጥንተው መንገድ የሚያሳዩ ባለሙያዎች ያስፈልጋሉ።

ሁለተኛው ነጥብ ደግሞ የሕዝብ ይሁንታ ነው። አገራዊ የሆኑ እርቆች ሲደረጉ ሕዝቡ ስለጉዳዩ ሐሳብ እየሰጠ፣ አቅጣጫ እየጠቆመ. ከመነሻው ይሁንታውን እየሰጠ መሆን አለበት። የሕዝብ ጉዳይ ለሕዝብ ዱብ ዕዳ መሆን የለበትም። እንዲህ ዓይነቱ ዱብ ዕዳ ሲከሰት ሕዝቡ ስለ እርቁ የራሱን ምክንያት እና አንድምታ ይሰጥና ከእርቁ መንፈስ ይወጣል። የሰዎቹን እርቅ ቅቡልነት (ተቀባይ መሆን) ጥርጣሬ ላይ ይጥለዋል። በርግጥ በእርቁ ሒደት ምስጢራዊ ሊሆኑ የሚገባቸው አንዳንድ ነገሮች ይኖራሉ። ይህ ማለት ግን ሁሉም ነገር ምስጢራዊ ይሆናል ማለት አይደለም። ልዑል እግዚአብሔር እንኳን ከሰዎች ልጆች ጋር እርቅን ሲመሰርት መንገዱን፣ አመጣጡን፣ አሠራሩን ከመጀመሪያው ጀምሮ ሱባዔ አስቆጥሮ እና በኦሪት እና በነቢያት አናግሮ ነው። መቼ ከዚ ምስጢር (ከምስጢረ ሥጋዌ) የበለጠ ምንም ምስጢር የለም።

ሦስተኛው ነጥብ ደግሞ የሽማግሌዎቹ ለእርቁ ተገቢ መሆን እና በሰዎች ዘንድ ያላቸው ተቀባይነት ነው። ሽምግልናው ተቀባይነት የሚኖረው ሕዝቡ ሲቀበለው፣ ሽምግልናው ውጤት ሲያመጣ እና ለሌሎችም ምሳሌ መሆን ሲችል ነውና ይህንን ለማድረግ አደራዳሪዎቹ ራሳቸው በሌላው ዘንድ ተቀባይነት ያላቸው፣ ወገንተኝነት ያላጠቃቸው መሆን አለባቸው። አሁን በተጀመረው ሽምግልና ማን ሽማግሌ እንደሆነ፣ ሽማግሌዎቹ በምን መመዘኛ እንደተመረጡ፣ ዓላማቸው ምን እንደሆነ በትክክል ለሕዝብ አልተገለጸም። ይህ ደግሞ ውሎ አድሮ ጥያቄ ማስነሣቱ አይቀርም። ነገሩ የሃይማኖት መሆኑን ስናውቅ ደግሞ ይበልጥ አሳሳቢ ያደርገዋል።

የተሸምጋዮቹ ሽምግልናውን እና የእርቅ ጥያቄውን መቀበላቸው ብቻ ጅምሩን የተሳካ አያደርገውም። ለምሳሌ የቀድሞ የቅንጅት አመራሮችን የተፈቱበትን ሒደት እንመልከት። በሽማግሌዎቹ አማካይነት የታሠሩት ተፈቱ ተባለ። ይህ መልካም ነው። የሽምግልናው ሒደት ግን ምስጢራዊነቱ እጅግ የበዛ እና ሽማግሌዎቹ እንዴት ሊሸመግሉ እንደበቁ ባለመገለጡ ውጤቱ እስካሁን በሕዝቡ ዘንድ ጥያቄ እንዳስነሣ ነው። እንኳን ሕዝቡ ራሳቸው ተሸምጋዮቹ ጥያቄ የሚያነሡበት ሒደት ሆኗል።

አራተኛው ነጥብ የሽምግልናው ግብ በግልጽ መቀመጥ መቻሉ ነው። ሽማግሌዎቹ ዓላማቸው ምንድርነው? የሚጠብቁት ውጤትስ ምንድርነው? ሽምግልናው ተሳካ/አልተሳካም የሚሉት የት ጋር ሲደርሱ ነው? እነዚህ እና እነዚህን መሰል ጥያቄዎች በግልጽ ተነሥተው በግልጽ መልስ ማግኘት አለባቸው። “አለባብሰው ቢያርሱ ባረም ይመለሱ” እንደሚባለው እንዳይሆን።

ከዚህ አንጻር አሁን የተጀመረው መልካም የእርቅ እና የሽምግልና ሒደት ግቡን እንዲመታ የሽማግሌዎቹ ቡድን እነዚህን ጉዳዮች ለመፈተሽ ሃይማኖታዊም፣ ባህላዊም፣ ሞራላዊው ግዴታ አለበትና በዝርዝር ሊመለስበት፣ ጋዜጣዊ መግለጫ በመስጠትም ሆነ ሕዝቡን ይወክላሉ የሚባሉ አካላትን በማማከር ገለልተኛነቱን እና ብቃቱን ማሳየት አለበት እንላለን። አለበለዚያ ግን እንደ አልጀርሱ የኢትዮ-ኤርትራ ሽምግልና “ተፈፀመ፣ ታረቁ” የሚለው ፊርማ ሳይደርቅ “አልታረቅንም” የሚል መግለጫ እንደማይወጣ ማስተማመኛ አይኖረንም።

በመጨረሻ
 

ይህንን ሁሉ ማለት የፈለግነው እንዲያው በደፈናው “ጨለምተኞች” (ፔሲሚስት) ስለሆንን፣ ወይም ይህ እርቅ እንዳይሳካ ስለምንፈልግ፣ ወይም እንዲያው ነገር ለማዳመቅ ከመሻት አለመሆኑን ማንም አስተዋይ ልቡና ያለው ሁሉ ይረዳዋል ብለን እንገምታለን። ሽማግሌዎች እና ተደራዳሪዎቹም ጭምር።

ቸር ወሬ ያሰማን፣
አሜን
Post a Comment

Blog Archive

የአቡነ ጳውሎስ "ሐውልተ ስምዕ"

ነጻ ፓትርያርክ ምርጫ ቢሆን ኖሮ ማንን ይመርጡ ነበር? እንበልና ሁሉም ነገር ሥርዓቱን ጠብቆ የተከናወነ የእጩዎች ምርጫ ቢሆን ኖሮ፣ አሁን የምናነሣቸው ጉድለቶች ባይኖሩ ኖሮ፣ 6ኛው ፓትርያርክ እንዲሆን የምትመርጡት ማንን ነበር? (ማሳሰቢያ፦ አሁን ያለው ክፍፍል እና የመንግሥት ተጽዕኖ ባይኖር ኖሮ ተብሎ የሚመለስ ጥያቄ ነው። የምን “ባይኖር ኖሮ ነው” የሚል አስተያየት ካለዎትም እናከብራለን።)