September 8, 2009

መንፈሳዊ አገልግሎት የሚሰጡ ሰዎች "ሠራተኛ" ናቸው አይደሉም?

Sunday, 06 September 2009
(Reporter): የአሰሪና የሠራተኛ ጉዳይ አዋጅ ቁጥር 377/1996 የተፈፃሚነት ወሰን በዚያው ሕግ አንቀጽ 3"2) ስር የተዘረዘሩትን እንደማይሸፍን ይደነግጋል፡፡ የዚህ የተለያየ የፖሊሲ ምክንያት አለው፡፡ ይህ አዋጅ በተለይ በዚሁ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ 3"ለ) ስር የሃይማኖት ወይም የበጎ አድራጎት ድርጅቶች በሚመሰርቱት የስራ ግንኙነቶች ላይ ሕጉ ተፈጻሚ እንዳይሆን የሚኒስትሮች ምክር ቤት በደንብ ሊወስን ይችላል ይላል፡፡


በአዲስ አበባ የሚገኙ የሥራ ክርክር ችሎቶችን የማየት እድል ያጋጠመው ሰው ልብ እንደሚያደርገው የማይናቅ ቁጥር ያላቸው "መንፈሳዊ አገልግሎት የሚሰጡ" ከሃይማኖት ድርጅት የሥራ ግንኙነት ያላቸው ሰዎች ክስ መስርተው ሲመላለሱ ልብ ማለቱ አይቀርም፡፡

ጉዳዩ የሚቀርብላቸው ፍርድ ቤቶች እንዲህ ያሉትን ሰዎች ክስ ጉዳይ በአዋጁ የሚሸፍን አይደለም በማለት እየወሰኑ ነው፡፡ ለዚህ መነሻ የሆነው የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት የሰበር ሰሚ ችሎት በመ. ቁጥር 18419 ግንቦት 4 ቀን የሰጠው በሌሎች በየትኛውም ደረጃ በሚገኙ ፍርድ ቤቶች አስገዳጅነት ያለው ውሳኔ ነው፡፡ ውሳኔውን እንዳለ አቅርበነዋል፡፡
የሰበር መ/ቁ. 18419

የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ግንቦት 4/1998
ፌዴራል ጠቅላይ ፍ/ቤት
ዳኞች፡- 1. አቶ መንበረፀሐይ ታደሰ
2. አቶ ዓብዱልቃድር መሐመድ
3. አቶ ጌታቸው ምህረቱ
4. አቶ መስፍን እቁበዮናስ
5. ወ/ት ሂሩት መለሠ
አመልካች፡- ሐመረወርቅ ቅ/ማርያም ቤ/ክርስቲያን ሰበካ ጉባዔ ጽ/ቤት

መልስ ሰጭዎች፡- 1. ዲያቆን ምህረት ብርሃን
2. አጋፋሪ አብርሃም ታደሰ
3. ዲያቆን አስራት ወ/ትንሣይ
4. ዲያቆን ገዛኸኝ ከበደ
5. ዲያቆን ስመኘው ግርማይ
6. ዲያቆን ዓለማየሁ ሞገስ

ፍርድ

ጉዳዩ ለዚህ ችሎት የቀረበው የፌዴራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት መልስ ሰጪዎች በአመልካች ቤተክርስቲያን ውስጥ መንፈሣዊ አገልግሎት ተቀጥረን ስናገለግል ከቆየን በኋላ አመልካች ሕገወጥ በሆነ መንገድ ከሥራ ያሰናበተን በመሆኑ ወደ ሥራ እንድንመለስ ይወሰንልን በሚል ባቀረቡት ክስ የአዋጅ ቁ. 42/85 ድንጋጌዎችን ተፈፃሚ በማድረግ ስንብቱ ሕገወጥ ነው በማለት መልስ ሰጭዎች ወደ ሥራ እንዲመለሱ የሰጠውና የፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ያፀናው ውሣኔ መሠረታዊ የሕግ ስህተት ተፈጽሞበታል በሚል አመልካች የሰበር አቤቱታ በማቅረቡ ነው፡፡ ጉዳዩ ለሰበር ችሎት እንዲቀርብ በተሰጠው ትእዛዝ መሠረት መልስ ሰጭዎች የአመልካች አቤቱታ ደርሷቸው መልስ የሰጡ ሲሆን አመልካችም የመልስ መልስ እንዲያቀርብ ተደርጓል፡፡

በጉዳዩ በዚህ ችሎት መታየት ያለበት የሕግ ነጥብ በአዋጅ ቁ.42/85 አንቀጽ 3"3""ለ) መሠረት የሚኒስትሮች ምክር ቤት ሊያወጣው የሚችለው ደንብ የኃይማኖት ተቋማት መንፈሣዊ አገልግሎት ከሚሰጡ ሠራተኞቻቸው ጋር ያላቸውን የሥራ ግንኙነቶችም ሊጨምር ይችላል? ወይስ አይችልም? የሚለው በመሆኑ ችሎቱም ነጥቡን መርምሯል፡፡ አንቀጽ ቁ42/85 በአዋጅ ቁጥር 377/96 የተሻረ ቢሆንም ነጥቡን በሚመለከት ሁለቱ አዋጆች አንድ ዓይነት ድንጋጌዎች የያዙ በመሆኑ ችሎቱ የአዋጅ ቁ.42/85 ድንጋጌዎች መሠረት አድርጎ በተጠቀሰው ነጥብ ላይ የሚሰጠው የሕግ ትርጉም ለአዋጅ ቁ.377/96 ድንጋጌዎች አግባብነት ያለው ነው፡፡

ይህ ችሎት በዚህ ጉዳይ የሕግ ትርጉም ለሚሰጥበት ከላይ ለተመለከተው ነጥብ ቀጥተኛ አግባብነት ያለው የአዋጅ ቁ.42/85 አንቀጽ 3 ነው፡፡ ይኸው አንቀጽ አዋጁ በንዑስ አንቀጽ 2 ከተመለከቱት በቅጥር ላይ ከተመሰረተ የሥራ ግንኙነት ላይ ተፈጻሚ እንደሚሆን ይደነግጋል፡፡ የኃይማኖት ተቋማት መንፈሣዊ ተግባር ከሚያከናውኑ ሠራተኞች ጋር ያላቸው የሥራ ግንኙነት አዋጁ ተፈፃሚ እንደማይሆንባቸው በአንቀጽ 3"2) ከተዘረዘሩት የሥራ ግንኙነቶች ውስጥ የተካተተ ሲሆን ይልቁንም የአዋጁ አንቀጽ 3"3""ለ) የኃይማኖት ወይም የበጎ አድራጎት ድርጅቶች በሚመሰረቱት የሥራ ግንኙነቶች ላይ አዋጁ ተፈጻሚ እንደማይሆን የሚኒስትሮች ምክር ቤት በደንብ ሊወስን ይችላል በሚል ይደነግጋል፡፡ የስር ፍ/ቤት ጉዳዩን በአዋጅ ቁ.42/85 መሠረት ለማየት ውሣኔ የሰጠው በአንቀጽ 3"3""ለ) መሠረት የተጠቀሱት ድርጅቶች በሚመሰርቱት የሥራ ግንኙነት አዋጁ ተፈፃሚ እንዳይሆን የሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ እስካላወጣ ድረስ ድርጅቶቹ በሚመሰርቱት የሥራ ግንኙነቶች ላይም አዋጁ ተፈጻሚ ይሆናል የሚል ነው፡፡ ይህም በስር ፍርድ ቤት ለአንቀጽ 3"3""ለ) የተሰጠው ትርጓሜ የሚኒስትሮች ምክር ቤት የኃይማኖት ድርጅቶች መንፈሣዊ አገልግሎት ከሚሰጡ ሠራተኞቻቸው ጋር ባላቸው የሥራ ግንኙነቶች ላይ የአዋጅ ቁ.42/85 ተፈፃሚ እንዳይሆን በደንብ ሊወስን ይችላል የሚል ድምዳሜን መሠረት ያደረገ መሆኑን መገንዘብ ይቻላል፡፡ ይህ አተረጓጎም የሕጉን መንፈስ ተከትሎ የተሰጠ መሆን አለመሆኑን ለመመርመር የአሰሪና ሰራተኛ አዋጅ የሚሸፍናቸውን የሥራ ግንኙነት ጉዳዮች መመልከት የግድ ይላል፡፡

የአሰሪና ሠራተኛ አዋጅ የሥራ ውል ስለሚመሰረትበት ሁኔታ የሥራ ውሉ ስለሚቆይበት ጊዜ፤ የሠራተኛውና የአሠሪው መብትና ግዴታ የሥራ ግንኙነት ስለሚቋረጥባቸው ውስን ሁኔታዎች፣ የሥራ ውሉ ሕጋዊ ወይም ሕገወጥ በሆነ መንገድ በሚቋረጥበት ጊዜ ስለሚከተሉ ውጤቶች የሚደነግጉ ድንጋጌዎች የያዘ ሆኖ ይታያል፡፡ በአጠቃላይ ሕጉ ከአሠሪና ሠራተኛ ግንኙነት ጋር ተያያዥነት ያላቸው ጉዳዮችን በአንዳንድ ሁኔታዎች ከሚያጋጥሙ ልዩ ጉዳዮች በቀር አካቶ የያዘ መሆኑን መረዳት ይችላል፡፡

ከላይ የተመለከቱት ከአሠሪና ሠራተኛ ግንኙነት ጋር ተያያዥነት ያላቸው ነጥቦች መንፈሣዊ አገልግሎትን በሚመለከት የኃይማኖት ተቋማት በሚመሠርቷቸው የሥራ ግንኙነቶች ውስጥም የሚነሱ ቢሆንም በሌሎች የሥራ ግንኙነቶች ከሚያጋጥሙበት አኳኋን ለየት ባለ መንገድ የሚያጋጥሙ ሁኔታዎችም አሉ፡፡ ምክንያቱም በአንድ የኃይማኖት ተቋም ውስጥ ሊመሰረት የሚችል የተለያየ የሥራ ግንኙነት በመኖሩ ነው፡፡ በአንድ በኩል የሚሠጡት አገልግሎት ድርጅቱ ከሚከተለው እምነት ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት ያለውና ከእምነቱ ጋር ተነጥሎ ሊታይ የማይችል ሠራተኛን፤ እንደ ቄስ፣ ካህን፣ ዲያቆን ወዘተ. ያሉ ሲሆን በሌላ በኩል ደግሞ የሚሠጡት አገልግሎት ከእምነቱ ጋር ያልተቆራኘ እንደ ሂሣብ ሠራተኛ የንብረት ክፍል ሠራተኛ የስታትስቲክስ ሠራተኛ ወዘተ. አሉ፡፡ በመሆኑም የሃይማኖት ሥራውን ከሚሠሩት ሠራተኞች ጋር የሚነሣው የአሠሪና ሠራተኛ ሁኔታ ከሌሎቹ ሠራተኞች ጋር ከሚነሳው የተለየ ነው፡፡ ቀጥተኛ የሃይማኖቱን ወይም መንፈሣዊ ሥራ የሚሠሩትን ሠራተኞች ስንመለከት የሥራቸው ፀባይ የኃይማኖት ተቋሙ ከሚከተለው እምነት የሚመነጭና ከእምነቱ ጋር ጥብቅ ትስስር ያለው በመሆኑ መንፈሣዊ አገልግሎቱን ለመስጠት ብቁ ሆኖ ለመገኘት መሟላት የሚገባቸው ነገሮች ለምን ያህል ጊዜ አገልግሎቱ ላይ መቆየት እንደሚችል የኃይማኖቱ እና የመንፈሣዊ አገልግሎት ሠጪው መብትና ግዴታ አገልጋዩ መንፈሣዊ አገልግሎቱን እየሰጠ እንዲቀጥል የሚያደርጉ ሁኔታዎች አገልጋዩ አግባብ ባልሆነ መንገድ አገልግሎቱን እንዳይሰጥ በተደረገ ጊዜ የሚከተሉት ሁኔታዎች እና ሌሎች በሥራ ግንኙነቱ ሊነሱ የሚችሉ ጉዳዮች እያንዳንዱ የኃይማኖት ተቋም ከሚከተለው እምነት ጋር የተያያዙ ናቸው፡፡ የመንፈሣዊ ሥራ ግንኙነቱ የሚያስነሳቸው የአሠሪና ሠራተኛ ጉዳዮች ከእምነቱ ተነጥለው የሚታዩ ባለመሆናቸው በሥራ ግንኙነቱ ውስጥ ጣልቃ መግባቱ በእምነት ውስጥ ጣልቃ መግባትን ያስከትላል፡፡

በሌላ በኩል ግን ከእምነቱ ጋር ተያያዥነት ያለውን ሥራ የሚሰሩ ሠራተኞች ከድርጅቱ ጋር የሚኖራቸው ግንኙነት ሊያስነሳ የሚችለው ጉዳዩ ከእምነቱ ጋር የማይያያዝና ይልቁንም በማንኛውም የአሠሪና ሠራተኛ ጉዳይ ከሚነሱ ሁኔታዎች የተለየ አይደለም፡፡

ከላይ እንደተመለከተው የመንፈሣዊ የሥራ ግንኙነቱ የሚያስነሳቸው ሁኔታዎች ከሃይማኖቱ ተነጣጥለው ሊታዩ የማይችሉ በመሆናቸው የሥር ፍርድ ቤት ለተጠቀሰው አንቀጽ በሰጠው ትርጉም የሚኒስትሮች ምክር ቤት የመንፈሣዊ ሥራ ግንኙነትን በሚመለከት ሕግ የሚያወጣ ከሆነ በኃይማኖት ጉዳዮችም ጣልቃ መግባቱ ይሆናል፡፡ ይህ ደግሞ የኢፌዲሪ ሕገ መንግሥት አንቀጽ 11 "መንግሥትና ኃይማኖት የተለያዩ ናቸው፤ መንግሥት በኃይማኖት ጉዳዮች ጣልቃ አይገባም" በማለት ከተደነገገው ጋር የሚጋጭ ይሆናል፡፡ ነገር ግን የሃይማኖቱን ሥራ ከሚሰሩት ሠራተኞች ውጪ ያሉና በሃይማኖት ተቋም ከሚሰሩ ሠራተኞች ጋር ያለው የሥራ ግንኙነት የሚያስነሳው ጉዳይ ሌላው የአሠሪና ሠራተኛ ግንኙነት ከሚያስነሳው ጋር ተመሣሣይ በመሆኑ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በአ.ቁ.42/85 አንቀጽ 3"3""ለ) መሠረት ሊያወጣ የሚችለው ደንብ እነዚህን ሠራተኛን በተመለከተ እንጂ መንፈሣዊ አገልግሎት ለመስጠት ከኃይማኖት ተቋማት ጋር የሚያደርጉትን ግንኙነት የሚጨምር ሊሆን አይችልም፡፡

በመሆኑም ደንቡ እስካልወጣ ድረስ የአዋጅ ቁጥር 42/85 በመንፈሣዊ የሥራ ግንኙነቶች ላይም ተፈፃሚ ይሆናል የሚለው ትርጉም የሕግ መሠረት የሌለው ይሆናል፡፡

ከፍ ሲል በተዘረዘሩት ምክንያቶችም ማንኛውም የሥራ ክርክር ሰሚ አካላት መንፈሣዊ የሥራ ግንኙነቶች ተመስርቶ የሚነሱ ክርክሮች በአ/ቁ 42/85 መሠረት አይቶ ለመወሰን ሥልጣን የሌላቸው ሲሆን ክርክሮቹ የኃይማኖት ተቋማቱ በሚኖራቸው አለመግባባቶች በሚፈቱበት መንገድ የሚታዩ ናቸው፡፡ ይህ ችሎትም የስር ፍርድ ቤት በዚህ ጉዳይ በታየው የሕግ ነጥብ የሰጠው የሕግ ትርጉም መሠረታዊ የሕግ ስህተት ያለበት ሆኖ አግኝቶታል፡፡

ውሣኔ

1/ የፌ/መ/ደረጃ ፍርድ ቤት በመ/ቁ. 13549 ህዳር 24 ቀን 1997 የሰጠው ውሣኔና የፌ/ከፍተኛ ፍርድ ቤት በመ/ቁ 35562 ጥር 17 ቀን 1997 ዓ.ም. የሰጠው ትእዛዝ ተሽሯል፡፡

2/ ግራ ቀኙ ወጪና ኪሣራቸውን የየራሳቸውን ይቻሉ፡፡

መዝገቡ ተዘግቷል፡፡ ይመለስ
የአምስት ዳኞች ፊርማ አለበት

Post a Comment

Blog Archive

የአቡነ ጳውሎስ "ሐውልተ ስምዕ"

ነጻ ፓትርያርክ ምርጫ ቢሆን ኖሮ ማንን ይመርጡ ነበር? እንበልና ሁሉም ነገር ሥርዓቱን ጠብቆ የተከናወነ የእጩዎች ምርጫ ቢሆን ኖሮ፣ አሁን የምናነሣቸው ጉድለቶች ባይኖሩ ኖሮ፣ 6ኛው ፓትርያርክ እንዲሆን የምትመርጡት ማንን ነበር? (ማሳሰቢያ፦ አሁን ያለው ክፍፍል እና የመንግሥት ተጽዕኖ ባይኖር ኖሮ ተብሎ የሚመለስ ጥያቄ ነው። የምን “ባይኖር ኖሮ ነው” የሚል አስተያየት ካለዎትም እናከብራለን።)